Archeologisch drama kost wethouders de kop

Een archeologisch onderzoek in Zierikzee was begroot op 52.500 euro, maar kostte uiteindelijk 650.000 euro. Vier wethouders stapten op.

Ambtenaren gingen hun boekje schromelijk te buiten, het college van B en W hield de misstand `onder de pet' en de raad wist lange tijd van niets. De gemeente Schouwen-Duiveland is in rep en roer door de pijnlijke affaire die in de volksmond Nobelgate heet, en die de gemeentekas op zijn minst zo'n 600.000 euro kost. ,,U moet zich diep schamen'', riep W. van den Heetkamp, die gisteravond aan het begin van de extra raadsvergadering over de kwestie gebruikmaakte van het spreekrecht.

's Middags spraken inwoners van Zierikzee, de grootste kern van de Zeeuwse gemeente, op straat al hun vermoeden uit dat er 's avonds koppen gingen rollen in dit ,,grove schandaal''. Zij kregen gelijk. Tegen tienen liet J. van Felius (partij Alert!) als laatste wethouder weten dat hij er de brui aan gaf. Tevoren boden zijn collega's L. Geluk-Poortvliet (CDA), G. van der Salm (PvdA) en G. van de Velde-De Wilde (VVD) hun ontslag aan in de grote Burgerzaal, waarvan de publieke tribune een half uur voor de bijeenkomst al vol zat. In de kantine volgden talloze nieuwsgierigen het debat op een beeldscherm.

Uit een op 2 maart gepresenteerd intern onderzoek van de gemeente, uitgevoerd door concerncontroller J. Walpot, blijkt dat Nobelgate begon in 1999, toen een projectontwikkelaar woningen wilde bouwen in de Korte Nobelstraat in het historische centrum van Zierikzee. In september 2003 kreeg het bedrijf ArcheoMedia van de gemeente de opdracht een archeologisch onderzoek te doen, waarvoor een bedrag was geraamd van 52.500 euro. Uiteindelijk liepen de kosten op tot 650.000 euro.

Walpot kwam in zijn rapport tot vernietigende conclusies: controles deugden niet en het ontbrak aan communicatie en informatie. Daarbij moesten met name eigenmachtig optredende ambtenaren het ontgelden. Zo deed een medewerker van Openbare Werken geen onderzoek naar de consequenties van een bepaling dat de gemeente het hele archeologische bodemonderzoek moest betalen. En een ambtenaar van Ruimte en Milieu verstrekte op eigen houtje 557.500 euro voor de opgravingen, terwijl daarvoor geen krediet beschikbaar was gesteld. Walpot: ,,Hiermee is inbreuk gemaakt op het budgetrecht van de gemeenteraad en zijn deze opdrachten onrechtmatig verstrekt.''

Op 4 maart schorste burgemeester J. Asselbergs drie ambtenaren wegens betrokkenheid bij de affaire. Vooralsnog leken de direct verantwoordelijke wethouders, L. Geluk-Poortvliet en G. van de Velde-De Wilde, buiten schot te blijven. B en W weigerden zelf het boetekleed aan te trekken. Maar de raad nam daarmee geen genoegen. CDA'er R. van der Wekken: ,,Wethouder Van de Velde-De Wilde wist op 19 november 2003 dat zich een catastrofale zaak aan het ontwikkelen was. Ze had het archeologisch onderzoek meteen moeten stoppen. Maar nee, ze gaf ambtenaren de ruimte de kosten nog groter te maken. En waarom hield ze de zaak onder pet, waarom informeerde ze de raad niet? Pas op 2 februari hoorden wij wat.''

Fractievoorzitter A. Verseput van de VVD had eveneens ernstige kritiek op het ,,totale gebrek aan openheid'' bij B en W. ,,En dat terwijl er sprake was van een ernstige kostenoverschrijding zonder dekking''. ,,De vertrouwensbasis is zeer wankel'', zei Verseput aan het begin van de avond. Raadslid J. Schoneman van Alert! vond dat het college de ambtenaren de schuld gaf en ,,mild'' was voor zichzelf in de kwestie rond het onderzoek. ,,Dat is ongepast en gemakkelijk.''

Fractievoorzitter J. van de Berge (ChristenUnie) zei dat in Zierikzee ,,veel geld was weggegooid''. Bij zijn eerste spreekbeurt kondigde hij een motie van wantrouwen aan tegen het college.

Zo ver kwam het niet. Alle wethouders, die eerder (met de burgemeester) meldden collectief de verantwoordelijkheid te nemen voor de fouten in Nobelgate, stapten op. Burgemeester Asselbergs: ,,Politiek is een weerzinwekkend hard bedrijf, dit drama is uniek in de geschiedenis van de gemeente Schouwen-Duiveland. Ik hoop nooit meer met zoiets te maken te krijgen.''