Kritiek op misdragingen VS-troepen in Afghanistan

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) heeft scherpe kritiek op het Amerikaanse militaire optreden in Afghanistan. In hun jacht op de Talibaan en Al-Qaeda maken Amerikaanse militairen zich schuldig aan buitensporige geweldsuitoefening, voeren ze willekeurige arrestaties uit onder burgers en mishandelen ze gevangenen, aldus HRW in een vandaag verschenen rapport. Daarin wordt gesproken van het schenden van mensenrechten en internationale wetgeving inzake oorlogsvoering.

In een reactie wees een Amerikaanse militaire woordvoerder in Afghanistan de kritiek vanochtend van de hand. Volgens de woordvoerder verwart de mensenrechtenorganisatie de `situatie' in Afghanistan met een waarin vreedzame methode kunnen worden toegepast. Hij gaf toe dat er betreurenswaardige incidenten zijn geweest (,,We zijn niet perfect'') maar zei dat er ook hand wordt gewerkt om verbeteringen door te voeren.

De ongeveer 9.000 Amerikanen in Afghanistan vormen de ruggegraat van de twee jaar geleden begonnen operatie `Enduring Freedom' om de resterende milities van de Talibaan en Al-Aqaeda en hun sympathisanten op te rollen. Afgelopen weekeinde nog werden in de oostelijke provincie Paktika negen `verdachte islamitische militanten' gedood bij een gezamenlijk optreden van Amerikaanse en Afghaanse troepen.

HRW hekelt de gewelddadige en willekeurig wijze waarop de Amerikaanse troepen opereren jegens de burgerbevolking in hun jacht op extremisten, en de behandeling van gevangenen. Door buitenproportioneel optreden vallen onschuldige slachtoffers en vervreemden de Amerikanen de burgers van zich, aldus de organisatie. Dat heeft een averechts effect op de pogingen van de internationale gemeenschap en van de regering-Karzai om de rechtsstaat in Afghanisan te herstellen.

Volgens HRW hebben de Amerikaanse troepen in de afgelopen twee jaar ten minste duizend Afghanen en `buitenlandse' verdachten opgesloten. Onder hen is een groot aantal burgers dat niet direct betrokken is geweest bij vijandelijkheden of van wie twijfelachtig is of hun detentie wettelijk is gerechtvaardigd. Volgens HRW komt het ook voor dat mensen zijn gearresteerd op basis van foutieve informatie, wat ,,serieuze vragen doet rijzen over de betrouwbaarheid van de inlichtingenvergaring''.

Daarnaast vormen de omstandigheden waaronder de gevangenen worden vastgehouden op bases, zonder procesvoering en met de praktijk van mishandelingen, een inbreuk op internationale humanitaire (oorlogs)wetgeving, stelt HRW. ,,De Verenigde Staten geven in Afghanistan een verschrikkelijk voorbeeld van detentiepraktijken'', aldus een functionaris van HRW. ,,Burgers worden vastgehouden in een wettelijk vacuüm, zonder procesvoering en toewijzing van advocaten, geen bezoek van familileden en zonder enige wettelijke bescherming.''

HRW zegt wetenschap te hebben van het overlijden van drie mannen in Amerikaanse gevangenschap. Twee van hen zouden in december 2002 op de basis Bagram zelfmoord hebben gepleegd. HRW vraagt om een diepgaand onderzoek. De organisatie zegt te erkennen dat de Amerikanen en hun Afghaanse en buitenlandse coalitiegenoten in `Enduring Freedom' strijd leveren met Talibaan en andere milities die zich weinig gelegen laten liggen aan rechtsregels en mensenrechten. Ze voeren aanslagen uit op onschuldige burgers en hulpverleners. Maar, aldus de mensenrechtenorganisatie, de activiteiten van deze groeperingen, hoe verwerpelijk ook, vormen nog geen rechtvaardiging voor schendingen van Amerikaanse zijde.