Hoogspanning

Tussen het riet zijn zakken vuilnis gestort. Een onttakelde motor ligt naast een skatebaan waarop twee jongens heen en weer roetsjen. Het was de bedoeling dat op dit verwaarloosde terrein in de Zaanse buitenwijk Westerwatering een basisschool zou worden gebouwd. Er waren al grondwerkzaamheden verricht. Maar de nieuwbouw gaat niet door. De school zou te dicht bij de hoogspanningslijn komen te staan. Zaanstad heeft uit voorzorg de bouw afgeblazen.

Bovengrondse hoogspanningslijnen zijn een bron van zorg voor overheden, sinds de Gezondheidsraad vier jaar geleden wees op het statistisch verband tussen wonen in de buurt van hoogspanningslijnen en leukemie bij kinderen. Een oorzakelijk verband met het magnetisch veld van de lijnen is niet aangetoond. Er kunnen ook andere oorzaken voor zijn. Het rijk vindt niettemin, uitgaande van onderzoek van Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, dat nieuwe situaties waarbij kinderen aan elektromagnetische velden worden blootgesteld zo veel mogelijk moeten worden vermeden.

Zaandam loopt met dat nationale beleid in de pas, mede op advies van de GGD Zaanstreek, die heeft berekend dat wonen onder de hoogspanningslijn zou kunnen leiden tot één extra geval van kinderleukemie in de Zaanstreek in tweehonderd jaar. Dat lijkt weinig, vertelt GGD-arts Ben Rozema, maar het is ruim hoger dan het maximaal toelaatbare risico.

Omwonenden van de hoogspanninglijn in Zaandam reageren terughoudend op het besluit van het gemeentebestuur. Bewoner Johan Polderman, die zijn hond uitlaat op het braakliggende terrein onder de hoogspanninglijn, zegt te begrijpen dat de gemeente het zekere voor het onzekere neemt. Wel is door het besluit alle inspraak van de buurt over de nieuwe school voor niets geweest. Ook zal het terrein voorlopig niet worden opgeknapt. En, wijst hij naar de overkant, wat te denken van gezinnen die nu onder de hoogspanningslijn wonen. Zal hun huis nu in waarde dalen? Is hun gezondheid dan niet in gevaar? Het antwoord is dat er nog te weinig wetenschappelijke informatie is om daarop beleid over bestaande bouw te baseren.

Mensen die al jaren pal onder de Zaanse hoogspanningslijn wonen vertellen nooit ergens last van te hebben gehad. Het echtpaar Giskes is de zeventig al ruimschoots gepasseerd en kent vele mensen onder de lijn die de negentig hebben gehaald. De man woont zelf al zeventig jaar in het huis en weet alleen te melden dat de lijn gaat brommen als het mistig is en dat er wel eens ijs van de lijnen op het dak valt. De bloemen in hun tuin bloeien doorgaans prachtig. Nee, als ze dan echt ergens last van moeten hebben, dan eerder de treinen die voor hun huis rijden. Pal onder de lijn liggen ook scholen, kinderdagverblijven en een speeltuintje. Een man die een kind ophaalt en vijftig meter verderop woont, schudt zijn hoofd over de vermeende gezondheidsrisico's, alleen maar goed om de krant mee te halen. Hij zegt dat auto's gevaarlijker zijn.