Grondwet Irak alsnog getekend

De Iraakse regeringsraad heeft vanochtend de interim-grondwet ondertekend nadat vrijdag de ondertekening nog was geannuleerd wegens op het laatste moment opgeworpen shi'itische bezwaren tegen het document. De interim-grondwet zal van kracht zijn vanaf de machtsoverdracht aan een Iraaks interim-bestuur op 30 juni tot een definitieve grondwet is opgesteld en goedgekeurd in een referendum.

Een vertegenwoordiger van de belangrijkste shi'itische partij, de fundamentalistische Opperste raad voor de Islamitische Revolutie in Irak (SCIRI), zei tegen de BBC dat de problemen die de shi'ieten met de grondwet hebben niet zijn opgelost. Maar, aldus Abdel Adel Mahdi, besloten is de ondertekening niet langer op te houden. ,,We maken een bepaalde aantekening [..] en we kunnen het later amenderen'', zo kondigde hij verdere schermutselingen aan.

Hoewel zij het ontwerp eerder hadden goedgekeurd, eisten vijf shi'itische leiders vrijdag, naar hun zeggen op aandringen van de zeer invloedrijke groot-ayatollah Ali Sistani, amendering van twee passages die de facto de macht van de (shi'itische) meerderheid inperken. Een van hun bezwaren betrof de bepaling dat de latere definitieve grondwet met meerderheid van stemmen in het referendum van kracht wordt, tenzij een tweederden meerderheid in drie van de 18 provincies zich daartegen verzet. Deze bepaling is in de interim-grondwet opgenomen ter geruststelling van de Koerden, die koste wat het kost willen vasthouden aan de vergaande autonomie die ze onder het bewind van Saddam Hussein hadden. Volgens de shiieten geeft dit een relatief klein aantal mensen vetorecht. Het tweede bezwaar gold het toekomstig leiderschap van een president met twee vice-presidenten. In plaats daarvan eisten zij een vijf man sterk leiderschap van drie shi'ieten, een sunniet en een Koerd.

De handelwijze van de shi'ieten – die volgens zegslieden tijdens de onderhandelingen steeds met bezwaren van Sistani aankwamen – heeft de vrees voor shi'itische meerderheidsdictaten onder de sunnitische, Koerdische en andere minderheden verder versterkt, aldus waarnemers in Bagdad. Betrokkenen bij het grondwetgevend proces zeiden dat de strijd over de interim-grondwet de relaties tussen de belangrijkste blokken in de regeringsraad heeft vergiftigd. ,,Er heerst een sterk gevoel dat de shi'ieten een politiek voeren die alleen is gericht op bescherming van hun eigen belangen'', aldus een zegsman. ,,Te zeggen dat het shi'itische religieus leiderschap zich nu bemoeit met de politiek, is nog zacht uitgedrukt'', zei het sunnitische regeringsraadslid Naseer Kamel al-Chaderchi. ,,Het mag niet zo zijn dat de meerderheid de rechten van anderen usurpeert.''

Na de ondertekening van de interim-grondwet is het volgende punt op de agenda de vorming van het interim-bestuur. Het Amerikaanse idee dit bestuur via een systeem van indirecte kiesbijeenkomsten samen te stellen, werd eerder door groot-ayatollah Sistani getorpedeerd.