Voorlopige grondwet Irak niet getekend

In Bagdad is gisteren de plechtige ondertekening van de interim-grondwet niet doorgegaan. Op het laatste moment tekenden vijf shi'itische leden van de regeringsraad bezwaar aan tegen de tekst van het document.

De ondertekening van de interim-grondwet is een belangrijke stap in de Amerikaanse plannen, die voorzien in de teruggave van de Iraakse soevereiniteit op 30 juni. De Amerikanen hadden gistermiddag muzikanten en kinderen in nationale klederdracht al laten opdraven voor de plechtigheid, toen bleek dat die moest worden uitgesteld.

De vijf shi'itische leden van de regeringsraad hadden vooral bezwaar tegen een grondwetsartikel dat bepaalt dat bij de permanente grondwet – die er in 2005 moet zijn – door een referendum wordt gevetood als drie provincies met een tweederde meerderheid tegen stemmen, zelfs als een meerderheid van alle Iraakse kiezers de grondwet goedkeurt.

Dat betekent volgen de shi'itische leden van de regeringsraad dat de Koerden of de sunnitische minderheid in staat zijn de grondwet tegen te houden.

Een tweede bezwaar van de shiieten was de voorgestelde structuur van de presidentiële raad; zij willen dat die raad uit vijf in plaats van drie leden bestaat, drie shi'ieten, een sunniet en een Koerd. Een derde eis die de shi'ieten stelden betrof een besluit over de structuur van de voorlopige regering die op 30 juni moet aantreden; ze eisten dat daarover nu al wordt beslist. Eerder echter waren ze ermee akkoord gegaan die beslissingen op te nemen bij een aanhangsel van de voorlopige grondwet dat in de loop van de komende weken moet worden opgesteld.

De interim-grondwet werd afgelopen maandag nog unaniem goedgekeurd door de regeringsraad. Dat was al drie dagen na de deadline. De unanimiteit was het resultaat van zware druk van de Amerikaanse bestuurder, die de leden van de raad tot marathonsessies dwong om hen zover te brengen hun geschillen uit de wereld te helpen. Groot-ayatollah Ali al-Husseini al-Sistani echter tekende – zo meldde een lid van de raad die anoniem wilde blijven – later bezwaar aan. Met name de voorzieningen in de tekst die het Koerdische zelfbestuur in het noorden zouden moeten beschermen, gingen hem volgens dit lid van de raad te ver.

Een Koerdisch lid van de raad, Mahmoud Othman, hekelde later gisteren de shi'ieten om hun bezwaar. ,,Dit is slechts een manier om obstakels op te werpen. De minderheid mag de meerderheid niet haar wil opleggen'', zo zei hij tegen CNN. De Amerikaanse bestuurder van Irak, Paul Bremer, zei dat de ondertekening is vertraagd door ,,een technisch onderwerp''.