Vertrouwen komt te voet, gaat per ruiter

Met ingang van 2003 verhoogden de commissarissen van Koninklijke Olie hun beloning tot 55.000 euro per man, met 15.000 extra voor voorzitter A. Jacobs (ex-ING) en 7.000 euro per commissielidmaatschap. Dit jaar mogen de aandeelhouders beoordelen of zij waar voor hun geld krijgen.

Op 9 januari overviel de Koninklijke/Shell de financiële wereld met het bericht dat de bewezen olie- en gasreserves 20 procent lager zijn. Ook voor de medewerkers was het een real shock, erkende J. van der Veer, sinds donderdagmiddag eerste man nadat de commissarissen hun vertrouwen in twee van zijn collega's, waaronder voorzitter Ph. Watts, hadden opgezegd.

Wat deden de commissarissen tussen 9 januari en nu?

Je mag aannemen dat zij de reservereductie niet in de krant lazen, maar het al wisten. Watts kreeg een storm van kritiek, omdat hij de uitleg van het nieuws aan anderen had overgelaten.

De financiële commissie binnen de raad van commissarissen wachtte zeker drie weken en begon ,,eind januari of begin februari'' een onderzoek, vertelde Van der Veer gisteren in een telefonische conferentie. Op 5 februari publiceerde de Koninklijke/Shell zijn recordwinst over 2003. De top betuigde spijt voor de communicatiemissers, maar genoot de steun van commissarissen. Watts wist het zeker. Hij bleef.

De Amerikaanse beurscommissie SEC, die aanvankelijk alleen informatie had opgevraagd, opende een formeel onderzoek. En terwijl dit onderzoek loopt en brieven en antwoorden heen en weer gaan, stelden de financiële commissie én de hele raad van commissarissen deze week opeens de vertrouwensvraag.

Exit Watts. Exit productiechef W. van de Vijver.

Wat hebben de commissarissen ontdekt? Bij Ahold, om maar een onvergelijkbaar voorbeeld te noemen, overleefden twee topmanagers begin 2003 een onderzoek naar dubieuze boekhoudpraktijken. Zij moesten later weg toen nog meer dubieuze gevallen werden ontdekt. Het eerste onderzoek was geïnstigeerd door de financiële commissie uit de raad van commissarissen. Die was op zijn beurt weer gealarmeerd door de externe accountant. Toevallige samenloop: ex-Shell-manager H. de Ruiter zat in de financiële commissie van Ahold en zit in die van Shell.

De Ahold-commissarissen schoven beslissingen na de afronding van het interne onderzoek wekenlang vooruit. De Shell-commissarissen hakken nu al knopen door. Voortschrijdend inzicht na Ahold? Angst voor een klokkenluider, zoals bij Ahold? Het Shell-onderzoek is nog niet eens afgerond. Dat moet explosief materiaal zijn.