Surfen langs de kunstwerken van de buren

Het virtuele museum Ar@besk maakt islamitische kunst toegankelijk die vaak jaren verstopt zat in depots.

Je hebt er Internet Explorer 5 voor nodig, een 3D Grafische kaart met 16 bits kleurenweergave en ADSL, maar dan kun je er wel gratis en 24 uur per dag naar binnen. Museum Ar@besk is een virtueel museum, het bestaat alleen op internet. De collectie van kunst en kunstnijverheid uit de islamitische wereld in Ar@besk bevindt zich in Nederland, maar dan verspreid over drie musea: het Haags Gemeentemuseum, het Wereldmuseum in Rotterdam en het Tropenmuseum in Amsterdam. Daarbij komt dat de meeste voorwerpen in werkelijkheid niet te zien zijn, doordat ze zijn weggeborgen in depots.

Dat is althans de ervaring van de voorzitter van stichting Ar@besk, Luc Pruijn, en van conservator Behrang Mousavi. Naast hun banen (Mousavi is conservator in het Haags Gemeentearchief, Pruijn was hoofd bedrijfsvoering bij het handschriftenmuseum Meermanno-Westrenianum) werkten ze de afgelopen twee jaar aan de ontwikkeling van het virtuele museum.

In museum Meermanno zag Pruijn dat veel prachtige islamitische handschriften niet of nauwelijks worden tentoongesteld. ,,Ik vind dat jammer'', zegt hij. ,,Voor nieuwe Nederlanders is het interessant als elementen uit hun oorspronkelijke cultuur ook hier te zien zijn. En voor autochtonen is het interessant kennis te maken met de cultuur van hun buren.'' Met het oog op de gemengde achtergrond van de jongste generaties Nederlanders, en om het project uitvoerbaar te houden, besloten Pruijn en Mousavi van het eerste aan islamitische kunst gewijde museum in Nederland een virtueel museum te maken. Pruijn: ,,Jongeren kennen virtuele omgevingen van computergames. Een virtueel museum is ook goedkoper. Museum Ar@besk heeft dertigduizend euro gekost. Het geld kwam uit het Actieplan Cultuurbereik van het ministerie van OCW.''

Een virtueel museum bleek een goede manier om de kunstvoorwerpen uit het nabije oosten in de Nederlandse museumkelders aan de vergetelheid te ontrukken. In opdracht van het Project Cultureel Erfgoed Minderheden van de Nederlandse musea inventariseerden Pruijn en Mousavi wat Nederland bezit. Mousavi: ,,Dat is veel, maar in de musea zie je er weinig van terug. Voorwerpen uit Indonesië worden tentoongesteld, maar alles wat bijvoorbeeld ten tijde van de sjah door rijke Nederlanders in Iran is verzameld, ligt in de depots. Het Gemeentemuseum Den Haag bezit honderden dingen die voor ons interessant kunnen zijn, maar daarvan is maar een klein deel gedocumenteerd en toegankelijk.''

Ar@besk omvat nu zo'n 160 voorwerpen, van Perzische miniaturen tot Marokkaanse keramiek. Er zijn twee exposities, één over kalligrafie en één over de geschiedenis van de `blauwe-lijns' keramiek uit China. Lopen door het museum vereist enige oefening, ook met ADSL en 16 bits kleuren. Je kan er op goed geluk doorheen dwalen en af en toe een voorwerp aanklikken voor meer informatie of gericht zoeken en zo een eigen route samenstellen.

Mousavi ontwierp het museum naar het voorbeeld van het Paleis der Koningen in Isfahan. Mousavi: ,,Isfahan is het Florence van het Midden-Oosten, een stad vol grandeur, waar joodse, christelijke en islamitische ambachtslieden wedijverden in het maken van schitterende voorwerpen.'' Juist die kruisbestuiving van culturen willen Pruijn en Mousavi tonen. ,,Het gaat in Nederland steeds over integratie, terwijl het eigenlijk draait om educatie. Het gaat ook te veel over religie en te weinig over cultuur. Mensen weten niet meer hoezeer oosterse en westerse culturen zich altijd hebben vermengd.''

Inl: www.museumarabesk.nl, www.stichtingarabesk.nl