Koons fascinatie voor chocoladevlokken

Waarom horen we de laatste tijd toch zo weinig van Jeff Koons, de Amerikaan die in de jaren tachtig met veel succes basketballen, stofzuigers en speelgoedbeesten tot kunst verhief? Zou hij de media-aandacht, die een hoogtepunt bereikte toen hij in in 1991 trouwde met de Italiaanse pornoster La Cicciolina, zat zijn? Of is de kunstwereld uitgekeken op de gelikte, op Pop Art geïnspireerde schilderijen die hij de afgelopen jaren sporadisch naar buiten bracht?

De documentaire Jeff Koons, altijd vol vertrouwen, te zien bij de AVRO, geeft op die vragen helaas geen antwoord. De makers, Judit Kele en Patrick Javault, willen ons juist doen geloven dat Koons nog altijd onverminderd populair is. De film begint met beelden van een veiling, waar de biedingen op Koons' porseleinen sculptuur van Michael Jackson met aap uit 1988 oplopen tot het astronomische bedrag van 5,1 miljoen dollar. De laatste scènes zijn gefilmd tijdens een opening van een tentoonstelling met zijn nieuwste schilderijen, die bezocht wordt door prominenten als Björk, Dennis Hopper en Elton John. In de tussenliggende minuten spreken bevriende verzamelaars en galeriehouders zich in louter lovende woorden over hem uit. Koons, daar is iedereen het over eens, is zo'n aardige man – aimabel, welbespraakt en altijd goed gekleed.

Ook Koons zelf wordt veelvuldig aan het woord gelaten. Op schokkerige, homevideo-achtige beelden is te zien hoe de kunstenaar als een blij kind zijn ogen uitkijkt op een kermis. De speelgoedkonijnen doen hem denken aan de Venus van Willendorf, zegt hij. En in de supermarkt trekt hij dozen met koekjes en cornflakes uit de schappen. Koons: ,,Ik vind chocoladevlokken leuk, omdat die verleidelijk zijn maar ook op uitwerpselen lijken.'' Hij wil kunst maken die toegankelijk en aantrekkelijk is, vertelt hij. Dat critici zijn werk cynisch noemen, begrijpt hij niet.

Aandoenlijk is het ook om te zien hoe Koons nog vol liefde over La Cicciolina praat, de vrouw die na hun scheiding hun zoontje Ludwig ontvoerde naar Italië. Die klap is hij nooit helemaal te boven gekomen. Hij vertelt hoe hij een serie werken maakte over dit verdriet – zoete, zuurstokkleurige schilderijen van taartjes, speelgoed en cadeautjes – in de hoop dat Ludwig ze ooit nog eens te zien zal krijgen.

Je kunt, na het zien van deze film, niet anders dan sympathie hebben voor Jeff Koons. Dat deze bescheiden, onschuldige goedzak dezelfde man is als de gladderik die tien jaar geleden op zelfverheerlijkende foto's van billboardformaat aan de rest van de wereld toonde hoe hij zijn echtgenote penetreerde, is nu nauwelijks meer voor te stellen.

Close-up: Jeff Koons, altijd vol vertrouwen, AVRO, Ned.1, 18.23-19.22u.