Keukentafelfusie

En weer is er rumoer over kernfusie in een bekerglas. Dezelfde fysici die twee jaar geleden in Science beweerden dat ze fusie in een glas met zwaar aceton (waarin gewoon waterstof vervangen is door deuterium) hadden gezien, en toen zwaar onder vuur kwamen te liggen, zeggen ditmaal in Physical Review E in een verbeterd experiment `statistisch significante hoeveelheden neutronen- en gammastraling' te hebben waargenomen. Sceptici zijn nog altijd niet overtuigd, al zijn er die de nieuwe resultaten intrigerend genoeg vinden om aan een nader onderzoek te onderwerpen. Voor de goede orde: dit onderzoek heeft niets te maken met koude kernfusie.

Rusi Taleyarkhan en Richard Lahey deden ook hun vervolgproef op het Oak Ridge National laboratory in Tennessee. Het gaat om sonofusie. Door instraling van krachtig ultrageluid ontstaan in een bekerglas met afgekoeld zwaar aceton kleine belletjes, die vervolgens in elkaar klappen, en wel met zo'n kracht dat de temperatuur in de belletjes oploopt tot miljoenen graden Celsius. Bij die hitte vormen zich lichtflitsjes (sonoluminescentie) maar, aldus Taleyarkhan en Lahey, daar bleef het niet bij. Tevens zouden in het aceton deuteriumkernen fuseren, welk proces zich verraadt door de emissie van neutronen met energieën tot 2,5 MeV.

In hun experiment hebben Taleyarkhan en Lahey zich de kritiek op hun eerdere proefopstelling aangetrokken. Niettemin blijft het uiteenrafelen van signalen, die lichtpulsjes of neutronenstraling representeren, een groot probleem. En juist een `schoon' neutronenspectrum, aldus critici, is onontbeerlijk om ondubbelzinnig kernfusie te kunnen aantonen. ``Neutronen zijn gladjanussen'', aldus Glenn Young van Oak Ridge in de New York Times van afgelopen woensdag. ``Ze leggen je zo in de luren.''

Overigens, ook al zou er kernfusie in het bekerglas acenton aangetoond zijn, dan nog is het de vraag of dat in opgeschaalde vorm ooit praktisch nut zal afwerpen. Voorlopig heeft sonofusie het niet verder geschopt dan Hollywood. ``There is enough energy in this glass of water to power the city of Chicago for weeks'', zegt dr. Alistair Barkley aan het begin van Chain Reaction, een film uit 1996. Een ridicule opmerking.