Kabinet wil alle burgers verenigen

Conflicten in de Nederlandse samenleving worden onoverbrugbaar als burgers geen gemeenschappelijke kern van waarden hebben. Burgers hebben daarin een eigen verantwoordelijkheid.

Dit stelt het kabinet in een reactie op het in oktober 2003 verschenen rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WWR) Waarden, normen en de last van het gedrag. Het kabinet onderschrijft dat advies volledig. Premier Balkenende zei gisteren na afloop van de wekelijkse ministerraad dat ,,de discussie over waarden en normen breed leeft in de samenleving''. Hij zei dat op te maken uit de zogenoemde `belevingsmonitor' die het kabinet met regelmaat houdt, en uit ,,onderzoeken zoals laatst van Readers Digest''.

Volgens Balkenende is ,,pluriformiteit van waarden een belangrijke verworvenheid van een vrije samenleving''. Hij stelde echter dat een kern van gemeenschappelijke waarden door iedereen moet worden onderschreven. Dat zijn niet alleen wetten en regels, maar ook ,,informele regels als respect, verdraagzaamheid en verantwoordelijkheidszin''.

Burgers en instituties spelen een belangrijke rol bij het overbrengen van waarden en normen, zei de premier. Hij wees op het belang van de opvoeding, waar ,,basale noties van waarden, normen en acceptabel gedrag worden gevormd.'' Ook sportverenigingen, maatschappelijke organisaties en kerkelijke instanties kunnen een rol spelen bij het overbrengen van waarden en normen, met name in ,,formulering, naleving en handhaving van normen'', aldus Balkenende.

Volgens de premier is er wat waarden en normen betreft ook een rol weggelegd voor de overheid. ,,Practice what you preach'', aldus de premier. Zo wil het kabinet een gedragscode voor alle ambtenaren verplicht stellen, wettelijke, sociale en morele normen na te leven, en de gemeenschappelijke waarden van een democratische rechtsstaat actief uit te dragen. Balkenende zei dat de overheid zich op vier terreinen zal richten: veiligheid, jeugd, onderwijs en integratie. Als personen of organisaties in strijd met de gemeenschappelijke waarden handelen, dient daartegen te worden opgetreden, zei Balkenende. ,,Een imam die in de moskee oproept tot haat kan natuurlijk niet'', zei hij.

Desgevraagd ontkende de premier dat het waarden en normen-debat riekt naar de jaren vijftig. ,,We moeten af van die associatie met spruitjeslucht en de jaren vijftig. Dit is een actueel maatschappelijk probleem'', zei hij.