Early golf

De inwoners van Loenen aan de Vecht vierden in 1997 een feestje dat nergens op sloeg. Precies 700 jaar eerder zou daar de eerste golfwedstrijd zijn georganiseerd die is vastgelegd in de geschiedenis. Maar later onderzoek toonde aan dat de gebruikte bronnen hiervoor uiterst onbetrouwbaar zijn. Jammer, want de route van die eerste, maar nooit gespeelde wedstrijd was gebaseerd op een heerlijk bloederig verhaal. Zoiets hebben de Schotten, die blijven volhouden dat zij golf hebben uitgevonden, nooit kunnen verzinnen.

Op 26 december 1296 werd Gerard van Velsen gearresteerd, die eerder dat jaar graaf Floris V had vermoord. Als straf werd hij in een ton gestopt met de spijkers naar binnengeslagen en door het dorp gerold. Deze weg naar een onvermijdelijke dood werd daarna gebruikt om een soort van golfwedstrijd te houden. Dit parcours begon bij het Rechtshuis, en voerde van deur naar deur. Het huidige golf voert langs holes, maar zeven eeuwen geleden nog niet. Via het Rechthuis van Loenen naar de keukendeur van een plaatselijk kasteel, dan de deur van een molen aan de Vecht en de voordeur van Huis ter Velde om de cirkel te sluiten bij dat Rechthuis. Het lijkt wel de stratenrace van Monaco, maar dan met een balletje.

Schotten geloven er hoe dan ook niets van dat een Hollander het golf heeft uitgevonden. Ze zullen hun schouders hebben opgehaald toen de bronnen van bovenstaand verhaal onbetrouwbaar bleken, want het kon in hun ogen toch al niet. Het huidige golf als moderne sport komt inderdaad uit het Britse Rijk, maar al eeuwen daarvoor kenden we hier het kolven, colven of early golf. Er bestaan verschillen tussen die drie, maar die zijn zo genuanceerd dat we die hier maar even negeren. En uit die tijd zijn wel degelijk bewijzen van golfcontacten tussen Schotland en de Nederlanden. In 1618 verbood James XI de import van golfballen uit de Nederlanden. Duikers hebben verder attributen gevonden in de scheepswrakken van `Lastdrager' en `Kennermerland', die in 1653 en 1664 vergingen rond de Schotse Shetland Islands. Nederlandse golfhistorici wijzen er ook graag op dat de oudste Schotse golfbanen aan de oostkust liggen, dus aan de `Hollandse kant'. In 1659 speelden Nederlanders een potje golf/colf/kolf in het huidige New York. Zeevaarders vervoerden hun bezigheid dus over de hele wereld. Niet alleen het spel zelf, ook de handel erin. In Goirle werd bijvoorbeeld in 1769 een bestelling geplaatst voor 10.000 ballen, een enorm aantal. En dan te bedenken dat die alleen voor Amsterdam bedoeld waren.

Die stratenrace in Loenen zou dan historisch onjuist zijn, maar speciaal voor de Schotten hebben de Nederlanden een ander `oer-jaar': 1360. Toen verbood Brussel het spelen van kolf en dat is óók lang geleden.

Op 5 maart is de opening van een mobiele tentoonstelling over Early Golf. Dat gebeurt bij de Golfclub Flevoland in Lelystad.

jurryt@xs4all.nl