Democratie?

Is Rusland een democratie? Formeel wel, natuurlijk. Een grondwet, een parlement dat aan de lopende band wetten produceert, een 'landschap' aan politieke partijen, door de ovse 'gemonitorde' parlementsen presidentsverkiezingen, een rechterlijke macht, een vrije markteconomie. Maar dat zijn woorden.

Heeft Rusland een vrije pers? Nou nee. Een onafhankelijke rechtspraak? Welnee. Vrije verkiezingen? Lijkt me niet. Een normaal functionerende burgermaatschappij die garant staat voor de rechten van burgers? Niet bepaald.

Er is eerder sprake van totale willekeur. Neem de curieuze kwestie met presidentskandidaat Rybkin: de man verdwijnt plotseling van het toneel, iedereen denkt onmiddellijk aan een politieke kidnapping of moord. Wie weet zat hij gewoon op de Theemsweg, maar die angst spreekt boekdelen.

Volgende week wordt Vladimir Poetin herkozen tot president van Rusland. Eigenlijk weet het westen niet zo goed wat het met die man aanmoet. Hij leek een verademing na de immer dronken volkstribuun Jeltsin (zo gaat het altijd in Rusland: de nieuwe leider is steevast een verademing). Strak, zakelijk, nuchter, geen pomp and circumstance, geen al te in het oog lopende corruptie. Orde, en dat is waar de Russen naar snakken. Goed, hij had een kgb-achtergrond, maar dat was in die chaos misschien juist wel een voordeel. Een man een man, een woord een woord, hoopte men en na 11 september werden de verhoudingen met Amerika zelfs eventjes hartelijk. 'Jullie hebben terroristen, maar wij ook', was de redener.ing en Bush repte niet meer over oorlogsmisdaden in Tsjetsjenië.

Maar Poetin heeft sinistere trekjes. Hij heeft zich omringd met zijn satrapen uit 'de organen', in zijn strijd tegen het Tsjetsjeense terrorisme gaat hij over lijken, ook als het onschuldige Moskouse burgers zijn, het Russische leger mag in Tsjetsjenië straffeloos zijn gang gaan, Poetin zet de pers onder zware druk en het is onduidelijk op welke manier hij de rechtsgang beïnvloedt. Wie gaf het bevel tot de arrestatie van oliemagnaat Chodorkovski?

Wie is Vladimir Poetin en waarom moeten wij hem vrezen?

Lees Coen van Zwol.