De prins te rijk?

Sommige mensen zijn van de ene op de andere dag de prins te rijk. Door een erfenis, een loterijprijs, een schenking, een verzekeringsuitkering, een ontslagvergoeding, de verkoop van hun huis of aandelen. Maar de vreugde slaat vaak om in een lichte paniek, want ze moeten snel wat doen met dat geld. Denken ze. Daarom luidt een veelgestelde lezersvraag: hoe kan ik mijn geld verstandig, slim, optimaal, fiscaal-vriendelijk beleggen, zonder risico te lopen en zonder er naar om te hoeven kijken, want van geld wil ik geen verstand hebben. Dan praat je als een startende ondernemer met een eigen werkkapitaal, die niet weet hoe hij of zij moet ondernemen en zonder affiniteit met zijn zaken.

Omdat niemand die vraag naar tevredenheid kan beantwoorden, gaan mensen zelf op zoek – de aanbiedingen zijn verleidelijk genoeg. De verkopers van zo'n plan, ongeacht wat het is, zorgen er voor dat hun website en de folders er betrouwbaar uitzien, en het woord `gegarandeerd' een paar keer in de tekst opduikt. Dan zit je als verkoper gegarandeerd goed, want mensen gaan af op uiterlijkheden en doen weinig moeite zich ergens in te verdiepen. Gevolg: ze stoppen hun geld in zaken waar ze geen verstand van hebben. Jammer, want krijg je een kapitaal in de schoot geworpen, dan moet je je aan enkele regels houden.

Zoek eerst uit of het bedrag bruto of netto is. Vaak gaat er in één klap belasting af: inkomstenbelasting, successierecht, schenkingsrecht, kansspelbelasting. Wat er aan geld overblijft, valt in box 3 onder de jaarlijkse 1,2 procent heffing, voor het bedrag boven de vrijstelling van 19.252 euro per persoon. Daardoor daalt je rendement, onvermijdelijk.

Weet je hoeveel er overblijft, haast je dan niet om er iets mee te doen. Financiële instellingen en tussenpersonen oefenen ongetwijfeld druk uit via de telefoon, verleidelijke folders, bijsluiters en websites. Want iedereen moet tegenwoordig iets verkopen. Negeer die druk. Het is jouw geld.

De derde regel is de belangrijkste. Omdat de tijden verslechteren (het kabinet snoeit verder) lopen we (straks) meer risico's. Ontslag, geen loonsverhoging, lagere en kortere uitkeringen, schralere pensioenen, minder (hypotheek)renteaftrek na verhuizing (bijleenregeling), meer eigen risico bij verzekeringen, niet eerder stoppen met werken enzovoort. De voorspoedige jaren zijn voorbij, maar dat is nog niet tot iedereen doorgedrongen.

Je kan na de ontvangst van een aangenaam bedrag uit blijven kijken naar relatief overbodige zaken (tweede huis in het buitenland, tweede auto, grotere boot, verbouwing enzovoort) of een mistige belegging waarvan je de risico's niet kent. Maar het lijkt beter om eerst te onderzoeken welke (extra) risico's je loopt. Zo'n analyse moet je zelf uitvoeren, het is vervelend werk (je reist liever naar Frankrijk om naar een huis te kijken) en de uitkomst kan onaangenaam zijn. Daar moet je blij mee zijn, want dan kan je je geld nuttig besteden.

Hoe doe je dat? Het is verstandig (bemiddelaars beweren altijd het tegendeel) om je vaste lasten terug te dringen. Mensen met een aftrekbare hypotheek kunnen extra aflossen, binnen de grenzen die de geldverstrekker stelt. Zo vergroot je je besteedbare inkomen. Dat doe je ook door andere schulden (tweede huis, auto) af te lossen. Het is verleidelijk om dat uit te stellen, maar de ervaring leert dat je in geval van echte nood geen kant meer op kan. Dus: even doorbijten.

Verder werken veel mensen (of hun partner) voor zichzelf als freelancer of als ondernemer. Zij gingen tijdens de hoogtijdagen soms verplichtingen aan gebaseerd op hun beider inkomen. Valt er een inkomen weg (zoals je nu wel hoort), dan is Leiden in last. Daarom kan je overwegen om extra geld op een spaarrekening te zetten, om onverwachte dips op te vangen. Dan klaagt iedereen gelijk over de lage spaarrente, maar dat is de prijs die je betaalt voor de directe beschikbaarheid van een noodreserve. In diezelfde hoek vallen de klappen wanneer een of beide partners arbeidsongeschikt wordt en hun verzekering onvoldoende dekking biedt, hetgeen nogal eens voorkomt. Dan is zo'n noodreserve een uitkomst.

En tot slot verdient een overlijdensrisicoverzekering met een flinke uitkering overweging, voor iedereen die tijdens zijn leven financieel zorgt voor anderen.