De onzekere glans van het EU-voorzitterschap

Het EU-voorzitterschap van Nederland in de tweede helft van dit jaar werpt zijn schaduw vooruit. Zo zijn enkele steden al druk bezig met de voorbereidingen van de Europese ministerraden die vanaf juli in ons land plaatsvinden. Maar zijn de gasten wel zo belangrijk?

De Europese top van Kopenhagen in 2002 werd niet alleen bezocht door Tony Blair, Gerhard Schröder en Jacques Chirac maar ook door Chris de Lange, ambtenaar bij de gemeente Rotterdam. Terwijl de Europese leiders elkaar de hand schudden, keek De Lange samen met een meegereisde collega goed rond hoe je dat nou doet, zo'n Europese topontmoeting organiseren. Daarbij dachten ze niet zozeer aan het voorbereiden van politieke statements, maar meer aan de beschikbaarheid van toiletten en stopcontacten voor de duizenden verslaggevers en aan aantrekkelijke locaties voor de televisieverslaggevers, altijd op zoek naar mooie achtergrondbeelden voor hun `standuppies'.

Met dat laatste ging het in Kopenhagen mis, herinnert De Lange zich. ,,De televisiejournalisten hadden daar alleen als achtergrond voor opnamen een grote grijze zaal vol typende en bellende journalisten.'' Voor de nodige variatie richtten de cameramensen zich vervolgens op de enkele, als koeien verklede demonstranten op straat. Deze gingen – meer dan de Deense autoriteiten lief was – het beeld van de top bepalen. De Lange wil maar zeggen: met het voorbereiden van EU-ontmoetingen kun je niet vroeg genoeg beginnen.

Nederland is vanaf juli voorzitter van de Europese Unie. Dat betekent onder meer een stoet aan vergaderingen van Europese ministers en ambtenaren, vergezeld van grote groepen tolken en journalisten. Rotterdam is, naast Amsterdam, Den Haag, Maastricht, Noordwijk en Groningen, een van de gaststeden die door Buitenlandse Zaken en andere Haagse departementen zijn uitverkoren. Alleen zij beschikken over voldoende vergaderlocaties, hotels, veiligheidsvoorzieningen en niet te vergeten een naburig vliegveld om de talloze gasten uit de dan tot 25 lidstaten uitgebreide Unie te verwelkomen. In de Maasstad zullen de Europese ministers van Verkeer, de ministers van Ruimtelijke Ordening en Milieu, de ministers van Sociale Zaken en hun gevolg neerstrijken op vergaderlocaties als de Doelen en het World Trade Center.

Geen premiers of staatshoofden dus, op wie De Lange in 2002 stiekem nog had gehoopt. Want de Raad der raden, de halfjaarlijkse bijeenkomst van staatshoofden en regeringsleiders, wordt sinds vorig jaar in Brussel gehouden. Daartoe is besloten om veiligheidsredenen en om kosten te besparen. ,,En daarmee is de glans er een beetje af'', observeert Jan Werts. Werts bezocht als correspondent voor enkele Nederlandse media tal van Europese topconferenties. Hij constateerde niet alleen een groeiend kostenbewustzijn van zowel gastheren als mediaorganisaties ,,die niet zomaar naar elke raadsvergadering nog verslaggevers sturen''. Het diplomatiek spektakel is er ook een beetje vanaf, vindt Werts. ,,De enige bezoekende `sterrenteams' die nu nog voor een voorzittend land overblijven, zijn de ministers van Buitenlandse Zaken en de ministers van Financiën.'' Het BZ-gezelschap zal begin september door de Maastrichtse burgemeester Leers worden onthaald op een kasteeltje in Zuid-Limburg. De ministers van Financiën komen even later in Den Haag voor hun wat zakelijker vergadering bijeen. En de gezelligste informele raad – die van Landbouw – is niet bedoeld voor de ogen van de pers. Na hun bijeenkomst in Noordwijk worden de ministers van Landbouw, met hun partners, door Cees Veerman uitgenodigd voor een bezoek aan zijn boerderij in de Hoeksche Waard.

Johan van der Werff leidt de organisatie van de activiteiten van het komend voorzitterschap. Uit zijn beschrijving van het programma blijkt dat er nog genoeg diplomatieke sterren zullen stralen. Ongeveer een derde deel van de 68 miljoen euro die het rijk beschikbaar heeft voor activiteiten, gaat op aan beveiliging van de ministeriële evenementen waarbij premier Balkenende betrokken is. Als toekomstig EU-voorzitter zal Balkenende enkele keren wereldleiders ontmoeten, verwacht Van der Werff. Gisteren bleek dat dit al ruim voor de aanvang van het Nederlands voorzitterschap begint. Toen werd bekend dat Balkenende binnenkort president Bush zal bezoeken.