Wachten op Nederlander in top van Formule 1

Het wil maar niet klikken in de relatie tussen Nederlandse autocoureurs en de Formule 1. Jos Verstappen kreeg geen nieuw contract.

Nederlandse autosportfans zijn dit jaar verstoken van Jos Verstappen in de Formule 1. Na onderhandelingen met een hoog soapgehalte is er dit seizoen geen plaats bij het team van de dikwijls omstreden Ier Eddie Jordan. De Nederlander zit dus niet bij de beste twintig coureurs van de wereld.

Tien jaar geleden debuteerde de toen 22-jarige Limburgse belofte in een chaotische stofwolk bij het team van Benetton. De Fin JJ Lehto kampte na een trainingsongeluk met zodanige nekklachten dat hij werd vervangen door de nieuwbakken testrijder bij de eerste race van het seizoen. Verstappen genoot op slag wereldbekendheid toen hij op het circuit van São Paulo na een inhaalmanoeuvre op spectaculaire wijze van de baan vloog. Hij was jong en wilde te veel op te korte termijn. Dat eerste jaar naast Michael Schumacher bleef echter zijn beste. Hij behaalde tien punten voor het wereldkampioenschap. Het scheelde niet veel of teambaas Flavio Briatore gooide hem er halverwege het seizoen uit. De brand bij zijn pitstop in Hockenheim, die hij vrijwel ongeschonden doorstond, heeft hem gered. De wedstrijd erna mocht hij weer in de Benetton-Ford zitten en werd hij derde in Hongarije: zijn eerste podiumplaats. Maar voor Verstappen bleef racen veredeld spitsroeden lopen. Later dat jaar werd hij derde in België, maar miste hij het ereschavot omdat Schumacher enige tijd na afloop werd gediskwalificeerd.

Beginnen bij een topteam is hachelijk voor een debutant. Samen rijden in een team met Schumi was voor Verstappen een te hoge trede op de sportieve ladder.

Verstappen zocht noodgedwongen zijn heil bij kleinere teams als Simtek, Footwork, Tyrrell, Stewart, Arrows en Minardi. Een veelbelovend Honda-project mislukte; in 1999 schrapten de Japanners de bouw van hun auto. Vorig jaar was het achteraan sappelen bij Minardi. Zoiets nooit meer, dacht de Nederlander na tien seizoenen Formule 1 die hem in totaal zeventien WK-punten brachten.

De elfde uit de rij van Nederlandse Grand-Prixcoureurs zit voorlopig, en wellicht voorgoed, na 107 races op de reservebank. Na de première bij een toonaangevend team, sloot hij zijn tiende seizoen af bij de hekkensluiter. Zijn verre voorgangers waren Dries van der Lof en Jan Flinterman (één wedstrijd, beiden in 1952 op Zandvoort), Carel Godin de Beaufort (28 races, 4 WK-punten), Ben Pon (1), Gijs van Lennep (8, 2 WK-punten), Roelof Wunderink (3), Boy Hayje (3), Michael Bleekemolen (1), Jan Lammers (23) en Huub Rothengatter (25). De laatste werd later Verstappens manager.

Van het elftal Nederlandse Formule 1-coureurs presteerde Verstappen veruit het beste. Talent genoeg, maar ook hij slaagde er niet in door te breken, om een plaats te veroveren bij een toonaangevend team.

Door de jaren heen bleef het voor de Nederlandse coureurs modderen in de marge. ,,Jammer dat Jos er niet bij is, dit jaar'', zegt Gijs van Lennep, uitgeroepen tot `Coureur van de Eeuw' van Nederland. de nu Hij probeert aan te geven waarom het mis ging. ,,Moeten we maar geen Nederlander zijn. Daar begint het mee. Er is geen auto-industrie en er zijn geen grote sponsors. Multinationals zat, maar de grote bedrijven doen niet mee. Misschien heeft het te maken met onze vroegere calvinistische instelling, al is het de laatste tijd verbeterd met firma's als Trust en Wilux, het bedrijf uit Woerden dat dit seizoen hoofdsponsor is van Minardi. Verstappen had verleden jaar allang bij Jaguar moeten rijden. Waarom Justin Wilson en hij niet? De jonge, onervaren Christian Klien rijdt dit jaar voor Jaguar. Die kwam binnen met pakken geld van een grote sponsor uit eigen land. Dat maakt het grote verschil uit. Wanneer bijvoorbeeld Philips vijftig miljoen over vijf jaar investeert, dan is het een ander verhaal.''

Keert Verstappen terug in de eredivisie? Van Lennep verwacht het niet. ,,Maar ik mag het wel hopen. Bijvoorbeeld als er iemand uitvalt of minder presteert dan verwacht. Dat zag je verleden jaar met Pizzonia bij Jaguar, maar het probleem voor Verstappen is dat er bij de grote stallen de nodige goede testrijders zijn die zo kunnen instappen.''

Gebrek aan talent is geen oorzaak van het uitblijven van Nederlands succes in de Formule 1, denkt Van Lennep. ,,Dat zie je in de andere klassen, zoals de DTM met Albers en in de Formule Renault en de Formule 3000. Daarin zit voldoende potentieel.''

Waarom een Nederlander de top in de Formule 1 niet bereikte, verklaart Le Mans-winnaar Jan Lammers met Cruijffiaanse logica. ,,Als je goed bent, dan kom je er. Zo niet, dan ligt het ergens anders aan. Ik stak altijd mijn hand in eigen boezem. Het hoeft trouwens niet alleen aan rijden te liggen. Er komt zoveel bij kijken. Racen vergelijk ik altijd met zoiets ingewikkelds als een bedrijf. Geluk speelt wel een beetje mee, maar het gaat er vooral om dat je er bent op het juiste moment. Nederlanders denken altijd dat ze ondergewaardeerd zijn. Vroeger werd gezegd dat we geen toptennissers hebben. En toen won Krajicek op Wimbledon.''

Gebrek aan belangstelling van industrie of sponsors, is volgens Lammers niet de oorzaak. ,,Allemaal onzin. Inmiddels weet men welke bedragen er spelen. Je ziet hoe een firma als Trust ermee is omgegaan. Wanneer je een goed product op de schappen hebt liggen, heeft sponsoring zin. Daar hebben veel mensen van geleerd.''

De vaststelling dat rijders uit een klein land geen kans krijgen, vindt Lammers niet op zijn plaats. ,,Ferrari, McLaren en Williams zoeken de beste coureurs die beschikbaar zijn. Je moet aan hun criteria voldoen. Vaak oordelen mensen over zichzelf. Zeggen ze: `kijk eens hoe goed ik ben'. Dat heeft geen enkel nut. Goede rijders zijn dun gezaaid; exceptionele coureurs zijn grote uitzonderingen, zoals Schumacher en Raikkonen. Jos kwam een heel eind. Als hij morgen bij Ferrari zit, dan gaat hij ook races winnen.''