Griekse verkiezingsstrijd bizar

Dit weekeinde gaan de Grieken naar de stembus. Als ze op een partij stemmen lijkt de huidige regering zijn langste tijd gehad te hebben. Als ze op een persoon stemmen is er voor de regeringspartij nog een sprankje hoop.

De campagne voor de parlementsverkiezingen van zondag is uitgemond in een bizarre affaire waarin twee Atheense postkantoren een hoofdrol spelen. De regerende socialistische PASOK meent te kunnen bewijzen dat vanuit deze kantoren door de oppositiepartij Nieuwe Democratie (ND) een schotschrift is verspreid waarin de nieuwe PASOK-voorzitter en kandidaat-premier Jorgos Andreou wordt voorgesteld als een gevaarlijke atheïst, voorstander van drugs en ondermijner van het nationaal besef. Als symptoom daarvan wordt getoond hoe hij in Ankara een krans legde bij het mausoleum voor de `moordenaar' van Grieken, Kemal Attatürk. Het drukwerk zou aan kerkelijk personeel zijn toegezonden.

De ND ontkent, ook maar iets te maken te hebben met de verzending van het schotschrift. Ook de Orthodoxe Kerk wijst elke betrokkenheid af. De – anonieme – afzender zou een `parareligieuze organisatie' zijn. De ND protesteert op haar beurt tegen affiches die in Athene zijn opgehangen en waarop men ND-leider Konstandinos Karamanlis ziet in omhelzing met de hier zeer onpopulaire Italiaanse premier Berlusconi die hij onlangs ontving als gastheer van de leiders van de (christen-democratische) Europese Volkspartij.

Zo is de ND-leiding deze laatste dagen van de campagne onverwacht in de verdediging geraakt. Al is, bij gebrek aan opinie-onderzoek – publicatie daarvan is de laatste twee weken verboden – moeilijk te beoordelen of de PASOK het tij heeft kunnen keren. De partij stond aanvankelijk maar liefst acht procentpunten achter op de ND. Na de spectaculaire voorzitterswisseling – premier Kostas Simitis maakte vrijwillig plaats voor de populaire minister van Buitenlandse Zaken Papandreou – daalde dit tot ruim drie procent, maar dat cijfer is wekenlang constant gebleven. Het vreemde was dat Papandreou een voorsprong van vijf procent behield op Karamanlis als `meest geschikte premier'.

Zodat de vraag rijst: stemmen de Grieken zondag op een partij of op een persoon? Het feit dat de districten hier een grote rol spelen, en dus ook de plaatselijke kandidaten, zou kunnen duiden op het eerste, evenals het verwachtingspatroon van de uitslag: meer dan tweemaal zoveel Grieken verwachten een ND-overwinning. Een tv-debat met Karamanlis persoonlijk heeft Papandreou veelzeggend ontweken. Ook de verrassende aantrekking op verkiesbare plaatsen van twee hier economisch hyper-electorale figuren die ongewenst waren geworden binnen de ND laat zich verklaren als een welkome verrijking voor de PASOK in de oppositie. Van `nieuwe zuurstof' spreekt voortdurend de nieuwe PASOK-leider, al lukt het hem onvoldoende deze manoeuvre aan het PASOK-electoraat uit te leggen.

De laatste dagen van zijn campagne is de, vanouds rustige, Papandreou teruggevallen op een agressieve tactiek. Daarin wordt de ND afgeschilderd als een partij die zich niet los weet te maken van haar, onmiskenbaar sterke, ultrarechtse junta- en koningsgezinde vleugel. Dit is inderdaad het grootste probleem voor deze partij, maar het is de vraag of veel stemmen oplevert door daarop te beuken. ND-kopstukken als de gekozen prefect van Thessaloniki, Panayótis Psoimiádis die nog niet lang geleden een publieke verbranding bijwoonde van een boek dat de Kerk onwelgevallig was, zijn nu eenmaal stemmentrekkers bij uitstek.

Een andere onzekere factor vormt nog de fascistoïde, populistische partij van Jorgos Karatzaféris, `orthodox volksalarm', die er voor zichzelf van overtuigd is dat zij de kiesdrempel van drie procent gaat passeren, hoewel opinie-onderzoek anders uitwees. Als dit lukt, gaat het vooral ten koste van de ND, waaruit Karatzaféris afkomstig is. Hij heeft in Athene en Thessaloniki heel wat aanhangers op straat gebracht, maar is verder zowat doodgezwegen. De dialectiek van de huidige constellatie brengt mee dat de PASOK eigenlijk moet hopen op een goed resultaat voor deze partij.