Coalitie snel met neerhalen van kritisch rapport

Het rapport van de commissie-Franssen over inburgering in het thuisland kreeg veel kritiek. Wil politiek Den Haag nog wel geadviseerd worden?

Het rapport van de Adviescommissie Normering Inburgeringseisen (de commissie-Franssen) is een prima rapport, dat veel aanknopingspunten biedt om de problemen met inburgeringsexamens in het buitenland op te lossen. Met deze bezwerende reactie probeert verantwoordelijk bewindspersoon Rita Verdonk (Vreemdelingenbeleid en Integratie) de negatieve toon van de eerste reacties op het rapport Inburgering getoetst wat te dempen. Een slecht rapport? Nee, dat zeker niet.

Een dag eerder liet Verdonk zich nog in andere bewoordingen uit. Zij veegde het grootste deel van de bezwaren die Franssen, de liberale commissaris van de koningin in Zuid-Holland, tegen een inburgeringsexamen in het land van herkomst had (kosten, praktische uitvoerbaarheid, afwezigheid van lesmateriaal in buitenland) direct van tafel. En bovendien bleek zij zelf al bezig te zijn met het invoeren van het inburgeringsexamen in het land van herkomst. Ook de fracties van met name VVD en LPF reageerden negatief op Inburgering getoetst.

Het deed denken aan de ontvangst begin dit jaar van het rapport Bruggen bouwen van de parlementaire onderzoekscommissie onder leiding van de VVD'er Blok, die het effect van het integratiebeleid in de afgelopen dertig jaar had onderzocht. Net als toen had politiek Den Haag nog geen uur nodig om het rapport van Franssen af te schieten. Rond het middaguur viel in de Tweede Kamer al te beluisteren dat het rapport net zo goed de prullenbak in kon. ,,Wij voeren gewoon uit wat we hebben besloten'', zei een CDA'er. ,,Franssen is zijn boekje te buiten gegaan door de politieke keuze van een examen in het buitenland ter discussie te stellen.'' Geen inhoudelijke reactie, maar een verwijzing naar de al ingezette lijn van de coalitie.

VVD'er Hirsi Ali kwalificeerde de werkzaamheden van Franssen als ,,teleurstellend''. ,,Franssen heeft zijn opdracht niet goed begrepen'', zei Hirsi Ali. CDA'er Sterk onderstreept desgevraagd eerst de positieve kanten van het rapport (,,Franssen erkent dat het basisniveau waarop we willen toetsen aanvaardbaar is'') maar ook zij zegt dat Franssen ,,van bepaalde vooronderstellingen is uitgegaan die niet de onze zijn''. Alleen PvdA en GroenLinks reageerden positief op het rapport. PvdA'er Dijsselbloem vindt dat het kabinet moet onderzoeken of de kosten van het inburgeringsexamen opwegen tegen de baten en GroenLinks grijpt het rapport aan om de principiële keuze (inburgeren in het land van herkomst) ter discussie te stellen.

De coalitiepartijen wekken met hun supersnelle afwijzingen de indruk dat zij niet zitten te wachten op genuanceerde rapporten als die van Blok en Franssen, toevallig beide van de VVD. Het beleid van Balkenende II is meer gericht op het beperken van migratie dan op integratie, zo hebben LPF en VVD al openlijk erkend. Ook het opwerpen van barrières voor arbeidsmigranten uit de nieuwe EU-lidstaten past in die lijn. LPF'er Nawijn zei woensdag over het rapport-Franssen: ,,Juist om de toestroom van immigranten in het kader van gezinsvorming en gezinshereniging tegen te gaan dienen meerdere drempels als toelatingseis op het pad van de immigrant te liggen.'' Ook Franssen zelf kan zich niet aan de indruk onttrekken dat het huidige voorstel van Verdonk eerder een beperking van de instroom dan een betere integratie oplevert.

Een woordvoerder van Verdonk zegt desgevraagd dat niet zozeer de genuanceerdheid van het rapport van Franssen het probleem is, als wel dat het op een aantal punten ,,achterhaald'' is.

Maar dat is weer een gevolg van het feit dat Verdonk niet gewacht heeft totdat Franssen zijn advies af had, maar zelf aan de slag ging met het opzetten van een examenprogramma. Zij wil dat, naast een taaltoets, ook de kennis van Nederland, zoals ligging en geschiedenis, getoetst wordt.

En Franssens bezwaren dat het inburgeren in het buitenland te duur zou uitpakken voor de overheid omdat de kosten voor het examineren te hoog zouden worden, worden door de bewindsvrouw weersproken. De migranten zelf of hun partners die hen naar Nederland willen halen, moeten de kosten voor de cursus en het examen grotendeels zelf betalen, zo is de bedoeling. Het inburgeringsexamen zelf wordt bij de Nederlandse vertegenwoordiging in het buitenland telefonisch afgelegd. Om fraude te voorkomen krijgt de migrant een persoonlijke pincode waarmee hij of zij zich moet melden. De woordvoerder van Verdonk: ,,Franssen wist dat wij bezig waren met een eigen uitwerking.''

Na de felle kritiek op de commissie-Blok, eind januari, sloeg commissievoorzitter Stef Blok eind februari hard terug in Trouw: ,,Als je als Tweede Kamer zo onder uit de zak reageert val je in je eigen zwaard'', zei hij. Blok: ,,Verdonk zei op de dag van publicatie weinig nieuws te hebben gehoord. Ik zou haar willen vragen of ze dat nu ze het rapport echt heeft gelezen, nog steeds vindt.''

Jan Franssen houdt sinds woensdag zijn mond. Zijn woordvoerder: ,,Franssen komt in mei met een vervolg op zijn rapport. Vraag hem dan maar eens wat hij van de reacties vindt, dan zal hij zeker wat willen zeggen.''