China laat dissident vrij onder druk van de VS

De Chinese dissident Wang Youcai, studentenleider tijdens de opstanden op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989 en mede-oprichter van de Chinese Democratische Partij, is gisteren vervroegd vrijgelaten uit Chinese gevangenschap. Hij is meteen doorgereisd naar de staat Rhode Island in de Verenigde Staten waar hij inmiddels is aangekomen.

Wang werd op het vliegveld met bloemen ontvangen door de belangrijke dissident Xu Wenli, die samen met onder meer Wang de eerste werkelijke oppositiepartij van China heeft opgericht. De Chinese Democratische Partij werd echter meteen na de oprichting verboden. Zeker dertig aanhangers van de partij kregen straffen van maximaal dertien jaar. Wang zelf werd in 1998 tot elf jaar veroordeeld.

Wang is niet de enige dissident die onlangs is vrijgelaten. Op 24 februari mocht de Tibetaanse non Phuntsog Nyidron de gevangenis na veertien jaar verlaten. Zij zat al sinds 1989 gevangen omdat zij tijdens een vreedzame demonstratie in Lhasa had opgeroepen tot de onafhankelijkheid van Tibet.

Eerder deze week kreeg ook Rebiya Kadeer een jaar strafvermindering, nadat zij tot acht jaar was veroordeeld voor het `doorspelen van staatsgeheimen aan buitenlandse instituties' en voor het oproepen tot afscheiding van de voornamelijk Islamitische provincie Xinjiang van de rest van China.

Bij alle drie de vrijlatingen is de Amerikaanse activist John Kamm van de mensenrechtenorganisatie de Dui Hua Foundation betrokken geweest. Kamm die vorige maand in Peking was om het lot van verschillende dissidenten met de Chinese autoriteiten te bespreken, verklaarde toen tegenover deze krant dat hij hoopte dat een Amerikaanse VN-resolutie ter veroordeling van de mensenrechtensituatie in China niet nodig zou blijken. Hij sprak de hoop uit dat er voor die tijd `positieve ontwikkelingen' vanuit China te melden zouden zijn. De huidige vrijlatingen zijn dan ook mogelijk een poging van China om Amerika ervan te weerhouden om ook inderdaad een motie in te dienen.

Eerder kwam de Amerikaanse overheid in haar jaarlijkse rapport over de mensenrechten tot een veel negatiever oordeel over China dan in het jaar daarvoor. Er zou sprake zijn van een terugval na een hoopvolle verbetering in 2002.

De vrijlating van Wang kwam een dag voor de opening van de jaarlijkse zitting van het Chinese Volkscongres dat deze keer de opname van de bescherming van de mensenrechten in de Chinese grondwet zal goedkeuren. China wil met deze vrijlating mogelijk ook een signaal afgeven dat het Peking menens is met de bescherming van de mensenrechten.

Xu uitte zich echter sceptisch over de vrijlating van Wang Youcai, die hij niet meer dan een gebaar noemde. ,,Het betekent niet dat de mensenrechten in China zijn verbeterd'', zo zei hij. ,,We zijn gearresteerd en gebruikt als pionnen in de onderhandelingen (tussen China en de Verenigde Staten)'', aldus Xu.