TEFAF: van Rembrandt tot Warhol

Tachtig procent van het wereldaanbod aan oude meesters is er te vinden. Liefhebbers uit alle landen, naar verluidt zelfs royalty, trekken de komende dagen naar de kunstbeurs TEFAF in Maastricht.

Een tunnel met klaterende watermuren vormt de entree van de zeventiende TEFAF (The European Fine Art Fair), een van 's werelds belangrijkste kunst- en antiekbeurzen. Vandaag is de feestelijke opening met champagne en stroomt het vliegveld van Maastricht vol met privé-jets van de genodigden. Morgen gaat de beurs voor het publiek open. De organisatie verwacht ten minste 65.000 kunstliefhebbers.

De expositiehal van congrescentrum MECC in Maastricht is voor de beurs veranderd in een kunststadje met pleinen en winkelstraten vol begerenswaardige objecten, waarvan vele van museale kwaliteit. Het aanbod gaat van archeologische voorwerpen, iconen, meubelen, oude foto's, zilver en curiosa tot en met kunst en antiek uit de twintigste eeuw, met prijzen van enkele duizenden tot enkele miljoenen euro's. Een pleintje bewaakt door imposante beveiligingsmannen is het domein van de juweliers.

Ervaring met recente beurzen leert dat kopers langer aarzelen voor ze een aankoop doen. Er is volgens handelaren nog steeds vraag naar hoge kwaliteit, maar de middenklasse doet het slecht. Deze keer heeft de TEFAF geen peperdure publiekstrekker, zoals de Bernini vorig jaar, al wordt wel Rembrandts Ecce Homo uit 1655 aangeboden voor 1,7 miljoen euro. Daarentegen is er verspreid over verschillende stands een opmerkelijk groot aanbod van Picasso's, die voor een deel rechtstreeks uit het bezit van zijn nabestaanden komen. Landau Fine Art uit Montreal heeft een kamer volgehangen met werken op papier en schilderijen, waaronder een roodbruin portret van een rokende man met indringende ogen.

De TEFAF is vooral befaamd om zijn Oude Meesters. Ongeveer tachtig procent van het wereldaanbod aan onder meer stillevens, landschappen en bijbelse taferelen is hier te vinden. Van Frans Hals en Anthony van Dyck zijn er mooie mannenportretten, van Rubens een aanbidding van de drie koningen (2,2 miljoen dollar). Van Rembrandt is er ook een kleine, wat vage tekening van een zittende man met lang haar. Elders hangt Rembrandt zelf in oosters kostuum, in 1641 geschilderd door zijn leerling Isaac de Jouderville. Het doek komt uit een privé-collectie en hing sinds 1995 in het Rembrandthuis.

Het lijkt of de deelnemers dit jaar extra aandacht hebben besteed aan vormgeving en belichting. Het resultaat is een grote verscheidenheid aan sfeervolle stands, zoals het strakke interieur van galerie Thomas uit München, waar een fraai uitgelicht vrouwenportret van Kees van Dongen in het oog springt. Eenvoud is ook de formule van Nies Oriental Art, die de stand heeft ingedeeld als een Cambodjaanse tempel. Blikvanger daar is een 450 kilo wegend granieten beeld uit de dertiende eeuw van de Indiase oorlogsgod Skanda, gezeten op een pauw. Andere antiquairs zoeken het in compleet ingerichte kasteelzalen, of stijlkamers. Een Duitse kunsthandel heeft de wandbetimmering van een Amsterdams grachtenhuis anno 1790 laten inbouwen, met een schouw en Wedgwood medaillons. Prijs: 390.000 euro. Opvallend dit jaar zijn de vele speciale presentaties. Galerie Canesso uit Parijs brengt tien schilderijen van Luca Cambioso (1527-85), waarvan drie recentelijk aan deze Italiaanse schilder zijn toegeschreven. Bij andere stands is ruimte voor vroege werken van Giorgio de Chirico, of voor Zero-kunstenaar Jan Schoonhoven.

Aan de TEFAF doen 203 kunst- en antiekhandelaren mee uit veertien landen, niet alleen uit Europa, ook uit Canada en de VS. Ongeveer 35 vallen in de sectie moderne kunst, waar een ruime keuze is uit schilderijen van impressionisten en expressionisten, van Andy Warhol, Chagall (onder meer een schetsboek), Matisse, De Kooning, Appel, Van Gogh (een dubbelzijdige tekening) en sculpturen van Arp, Bourgeois, Tàpies en Giacometti. En bij een Londense galerie overheerst een manshoge uil met rode borst, dit jaar nog gemaakt door kunstenaar Ivor Abrahams.

Ter gelegenheid van de beurs is vanochtend een boekje gepresenteerd met essays over de relatie van de kunsthandel met onder meer musea en kunstenaars, en over het wetenschappelijk belang van het onderzoek dat kunsthandelaren naar hun aanwinsten doen. De Zwitserse rechtsgeleerde en kunsthistoricus Henry Merryman trekt erin van leer tegen wat hij noemt ,,de kruistocht der archeologen''. Zij, alsmede de UNESCO, die steeds strengere regels stelt aan im- en export en de landen die zich volgens hem overdreven vastklemmen aan hun cultuurgoederen, zouden remmend werken op de legale handel in kunst en oudheden waarvan een beurs als de TEFAF het voor een deel moet hebben.

TEFAF, MECC, Maastricht, 5 t/m 14/3, 11-19u, zo 14/3, 11-18u, www.tefaf.nl