Een hele waslijst van bezwaren

De aandeelhouders hebben openlijk felle kritiek geuit op Disney-baas Eisner. Maar die geeft zich nog niet gewonnen. Hij schijnt juist op te leven als hij onder vuur ligt.

Halverwege de aandeelhoudersvergadering van The Walt Disney Company staat een nors kijkende man in een wit jack zijn stembiljet in te vullen in de hal. `Nee', `nee', en `nee' vult hij in achter de voorstellen van het management, waaronder het voorstel om Michael Eisner, Disney's veelbekritiseerde bestuursvoorzitter, nog eens voor een jaar te benoemen. ,,Ik ben hierheen gekomen om te horen wat Eisner tegen alle kritiek had in te brengen. Niets dus'', zegt de man. Hij deponeert zijn biljet in een bus en maakt zich uit de voeten.

Wat zich even daarvoor heeft afgespeeld in een congrescentrum in Philadelphia voor duizenden aandeelhouders (televisiecamera's mochten er niet bij zijn) mocht met recht een drama heten. Een bestuursvoorzitter die voor zijn neus wordt geconfronteerd met een aandeelhoudersrevolutie. Vooralsnog laat Eisner zich niet kennen – hij heeft nog geen ontslag genomen – maar de vraag is hoe lang hij zich kan handhaven.

,,Ik hou van dit bedrijf'', begon Eisner. ,,Het bestuur houdt van dit bedrijf. En wij zijn allen gepassioneerd over wat dit bedrijf voortbrengt.''

Niet lang daarna gaf Eisner het woord – hij kon niet anders – aan Stanley Gold, een voormalige commissaris bij Disney die onder leiding van de 74-jarige Disney-telg Roy Disney bezig is aan een tot dusver opmerkelijk succesvolle campagne om Eisner te verwijderen. Hij kreeg vijftien minuten.

Gold, van huis uit advocaat en een begenadigd spreker, ging een hele waslijst van bezwaren af tegen het huidige management. Disney's winstgevendheid stijgt, maar komt nog steeds niet uit boven het niveau van 1998. Het ABC-netwerk blijft ver achter bij de rest. Falende managers worden met bonussen beloond. Gold zag maar één oplossing: ,,Michael Eisner must leave now!'' Het publiek barstte in luid applaus en gejoel uit. Eisner dacht dat het onweer voorbij was en liep terug naar de microfoon. Maar het was niet voorbij. Roy Disney zelf wilde ook nog wat zeggen. ,,Michael, je gaat me toch niet voortijdig afkappen?'' zei hij, om vervolgens een emotioneel betoog te houden met als belangrijkste stelling dat Disney volgens hem ,,zijn magie'' kwijtraakt omdat het wordt gerund alsof het een bedrijf in kantoorartikelen is.

Eisner wist daarop alleen nog uit te brengen dat wat Gold en Disney hadden gezegd niets anders was dan ,,retoriek''.

Het komt niet vaak voor dat bijna de helft van de aandeelhouders zijn vertrouwen opzegt in de bestuursvoorzitter van een beursgenoteerd bedrijf. Bestuursvoorzitter Steve Case, van Time Warner, had aan 22 procent tegenstemmen al genoeg om zijn functie neer te leggen. Eisner heeft inmiddels zijn voorzitterschap van de raad van commissarissen opgezegd, maar hij blijft aan als topman. Hij schijnt juist op te leven als hij onder vuur ligt.

,,Als je vindt dat een bedrijf niet deugt, dan verkoop je toch gewoon je aandelen?'' zegt analist Tom Wolzien, van Sanford Bernstein. ,,Niemand dwingt je om Disney-aandelen te houden.'' Maar Disney is geen gewoon bedrijf. Disney is het herkenbaarste stukje Amerikaanse cultuur op aarde. Dankzij zijn vrolijke films en pretparken is het een van de geliefdste bedrijven in de VS. Bij consumenten, maar ook onder beleggers.

Hoe ver die liefde soms gaat, bleek een dag voor de aandeelhoudersvergadering, toen Gold en Disney een soort schaduw-vergadering hielden in een hotel in Philadelphia. Die werd bijgewoond door zo'n 1.500 mensen onder wie vele Disney-die hards. Zoals Geannie Bastian-Dahill, een studente in een rolstoel, die een paar keer per week Disneyworld bezoekt in Orlando. ,,Mijn man vertelde me op een dag dat alle letters van een Disneybord uit waren gefloept behalve `NE'. Ik begon meteen te huilen'', aldus Bastian-Dahill. Ze is niet de enige die zich zorgen maakt over de pretparken. ,,Ik krijg honderden e-mails van mensen die klagen over afbladderende verf, vieze wc's, slechte bediening enzovoorts'', zegt Jim Hill, die een van de vele websites bijhoudt voor Disney-fans.

Volgens Bill Moore, een professioneel tekenaar uit New York die meewerkte aan de tekenfilmserie Beavis & Butt-head, ligt het probleem eerder bij de tekenfilms. ,,De Disney-films waar ik gek op was, worden allang niet meer gemaakt'', zegt Moore. Zijn lievelingsfilm is nog altijd De Reddertjes. Disney had vorig jaar weliswaar een hit met Finding Nemo, geeft Moore toe, maar die film is te danken aan de computeranimatiestudio Pixar, die zijn contract met Disney niet wil verlengen.

Aangezien Disney's aanbod in de eerste plaats gericht is op kinderen, liep er ook een aantal minderjarige aandeelhouders rond in Philadelphia. De tienjarige Harry Genenen bijvoorbeeld, gekleed in Goofy-kostuum, die wat stukken van zijn ouders heeft gekregen met het oog op zijn collegegeld later. Waarom stemt hij eigenlijk tegen Michael Eisner? ,,Ja, dat weet ik niet hoor, dat moet je aan mijn vader vragen.''