Naar de speeltuin en de Artis met het Filmmuseum

Het Filmmuseum vertoont deze krokusvakantie vier filmpjes van ongeveer vijftig jaar geleden. Het hadden ook duizend jaar kunnen zijn, zo anders lijkt de wereld in De Speeltuin, Naar de Artis en Zoo van Bert Haanstra. De Speeltuin is een soort videoclip van het liedje Naar de Speeltuin, waarmee kleine Heleentje van Capelle in 1952 een grote hit had. ,,Heeft mamma een goede bui en is pappa niet te lui,/ Nou dan gaan we naar de speeltuin/ Ma draagt broodjes in een mand, pa de trommel met verband.'' Het bijzondere van het filmpje is dat het hele lied zo letterlijk mogelijk wordt uitgebeeld. Het is een wonder van wezenloosheid, een onbedoeld meesterwerkje. Alles ziet eruit alsof het door Dick Bruna getekend is, zo zonder franje, zo zonder extra's. Alsof de wereld toen echt eenvoudiger was. Maar er zijn ook dingen hetzelfde gebleven, dat is eigenlijk net zo opvallend.

Veel volwassenen zullen het liedje en de wereld waar het uit komt nog wel kennen, vanzelf of van horen zeggen. De meeste kinderen niet, en de voorstelling heeft de dubbele taak om deze voor dit publiek niet met nostalgie gekleurde wereld kennis te laten nemen én hen te vermaken. Beide worden vergemakkelijkt door voor het doek een meisje (Kim van Zeben) en haar opa over vroeger en nu te laten praten. Ze doen dat door een mobiele telefoon, want opa zit vast in een achtbaan in De Efteling. De voorstelling werd geregisseerd door Frank Roumen die al vaker voor kinderen heel gelukkig toneel en film samen liet gaan. Nu praten opa en Lotte over dagjes uit en zien we Popeye en Erwtje op de kermis, of Louis Davids in Artis. In deze opname uit 1935 is veel ouderwets, maar soms toch ook iets modern: de tekst van het door Jacques van Tol geschreven lied Naar de Artis verschijnt onder in beeld alsof het een karaokeversie betreft: een aapje springt van lettergreep naar lettergreep. ,,En we treit'ren met een stok/ Een tijger in zijn hok''. Dat is in Zoo (1962) al niet meer te zien. In het Filmmuseum mag de tijger nu weer even getreiterd worden. Louis Davids, Heleentje van de Capelle en Popeye doen nog eenmaal hun kunstje voor het hooggeëerd publiek. Ze zijn nog niet helemaal verdwenen.

Een dagje uit... Regie: Frank Roumen. Met: Kim van Zeben. In: Filmmuseum, Amsterdam. T/m 7 maart, 14u. Vanaf 6 jaar.