`Feeks is een trotse vrouw'

Vrijdag gaat De Feeks in première. Regisseur Van Hoof ziet tijdens de repetities de mannelijke hoofdpersoon ,,uit liefde voor de feeks breken''.

De titel van Shakespeares jeugdwerk is manhaftig: The Taming of the Shrew. Deze klucht uit 1594 kent in het Nederlands verschillende vertalingen: Het temmen van de feeks en ook De getemde feeks. De Duitse versie klinkt nog interessanter: Der Widerspenstigen Zähmung ofwel De weerspannige temming. Regisseur Anny van Hoof noemde haar bewerking eerst De feeks getemd, totdat ze koos voor eenvoudigweg De Feeks. Saskia Temmink en Xander Straat vertolken de hoofdrollen van Katharina en Petruchio.

Tijdens een repetitie in het Amsterdamse Compagnietheater, waar Het Groote Hoofd deze Feeks speelt, gebeurt er iets opmerkelijks. De mannelijke hoofdpersoon Petruchio dwingt de feeks Katharina hem te bedanken voor het eten. Haar laten uithongeren is een van zijn methodes de weerspannige vrouw te onderwerpen; haar van elke slaap beroven de andere. Zij bedankt hem en hij zegt: ,,Opnieuw.'' Dit gaat zo'n twintig keer door. Totdat hij niet meer kan en slechts zacht fluistert: ,,Opnieuw.''

Voor Anny van Hoof is dit een keerpunt in het repetitieproces: ,,Ik ben er altijd vanuit gegaan dat Petruchio en Katharina aan elkaar gewaagd zijn. Het was debiele robotten.'' liefde op het eerste gezicht. Katharina is een onafhankelijke, krachtige vrouw. Heel anders dan haar jongere zuster Bianca die zich aanpast aan de vrijers om haar heen. Bianca huilt netjes, ze kust fatsoenlijk, heeft geen eigen wil. Katharina weigert zich aan te passen aan de burgerlijke conventie. Haar vader wil haar uithuwelijken en dat tast haar eergevoel aan. Zij is een trotse, spannende vrouw.''

Anny van Hoof (1958) regisseerde eerder bij Teneeter, Noord Nederlands Toneel en Huis aan de Amstel. Haar voorstellingen kenmerken zich door de krachtige vrouwenrollen. ,,Ik erger me vaak aan de manier waarop actrices door mannelijke regisseurs worden gebruikt. Ofwel het zijn loeders ofwel kittige huppelgrietjes. Dat is zo weinig. Een actrice kan zoveel meer passie brengen en diepte geven. Het is vreemd dat er veel meer actrices afstuderen aan de Toneelschool dan acteurs, en dat er na verloop van korte tijd beduidend minder actrices overblijven. Vrouwen moeten zich kennelijk veel meer dan mannen aanpassen aan het keurslijf van de maatschappij.''

Voor Van Hoof ligt de kern van De Feeks in een uitspraak van Germaine Greer in haar boek Shakespeare: ,,Katharina heeft het ongewoon goede geluk een man als Petruchio te vinden.'' Het stuk is volgens Van Hoof veel meer dan een avondje vrouwen-meppen. ,,Een van de personages zegt over Katharina dat ze `of knettergek is of ge-emancipeerd'. Kennelijk zijn dat in de mannenwereld de enige twee opties. Tussen Petruchio en Katharina moet wel degelijk liefde bestaan, anders ontneem je het stuk zijn betekenis. Hij wil een wilde vrouw en zij wil een man van formaat. Gezapige liefde is het zeker niet tussen die twee, dat is meer iets voor een verregende dinsdagmiddag en dan 's avonds tv-kijken. De strijd tussen het tweetal is waardevol. Ze spelen een spel met elkaar en daarin gaan ze tot het uiterste. Maar alleen omdat ze gepassioneerd veel van elkaar houden, kunnen ze dat heftige spel spelen.''

Het origineel kent een raamvertelling. Een dronken ketellapper wordt door een hoge heer van straat geraapt en meegetroond naar zijn kasteel. Daar spelen ze een toneelstuk voor hem. In Van Hoofs versie is dit toneel-in-toneel behouden: ,,Ik plaats de Feeks in de entourage van het studentencorps. Ze bezatten zich aan biertjes en dagen een van hen, Petruchio dus, uit een vrouw aan zich te onderwerpen. Ze voeren een toneelstukje op dat Het temmen van de feeks heet. Maar voor Petruchio is de liefde werkelijk. Wanneer Katharina als keurige bruid op het huwelijksfeest verschijnt, laat hij het afweten. Zo'n vrouw die zich schikt wil hij niet. Eigenlijk verlangt hij ernaar haar op handen te dragen. En dat gebeurt: hij vouwt zijn handen open op de grond en vraagt of zij erop gaat staan. Dat is iets anders dan temmen.''

De Feeks. Van 5-27/3. Compagnietheater. Inl.: 020-520 5320; www.hetgrootehoofd.nl.