Dutroux: `Ik ben gebruikt'

Wat de familie van zijn slachtoffers vaak heeft vermoed, beweert Marc Dutroux nu ook zelf: hij handelde in opdracht van anderen.

,,Ik ben een eerlijke, nette burger.'' Onbewogen stond Marc Dutroux vanmorgen in de rechtbank van Arlon. Eerst maakte hij zijn excuses voor het feit dat hij maandag had zitten slapen. Toen begon hij uitvoerig te vertellen hoe hij er zijn hele leven lang is ingeluisd.

Alles wat hij ooit had gedaan – hij werd eerder al wegens diefstal, kindermisbruik en andere zaken veroordeeld – was het gevolg van één groot misverstand. ,,Men gelooft de eerste de beste getuige die niets weet. En ik had kompanen met protectie in de politie en de politiek. Zij zijn niet te pakken, hè. Dus pakte men mij. En omdat ze mijn familie dan bedreigden, bekende ik dingen die ik nooit gedaan had.''

Wat Dutroux (47) vandaag zei, sluit aan bij wat hij zondag al aan een tv-zender liet weten: dat hij in 1995 en 1996 niet op eigen initiatief meisjes heeft ontvoerd, verkracht en vermoord. ,,Ik heb dingen gedaan, maar ik ben niet de motor. Ik ben gebruikt door anderen. En die zijn weer gebruikt door anderen.'' Een Belgische ,,maffia'' gaf daartoe opdracht, zei hij. Die maffia ,,controleert het gerecht'' en ,,is overal geïnfiltreerd''.

Met deze verklaringen wil Dutroux duidelijk proberen een zo licht mogelijke straf te krijgen. Door de verantwoordelijkheid voor het ontvoeren, gevangenhouden en verkrachten van zes meisjes en de moord op vier van hen op anderen te schuiven, doet hij zijn best zijn eigen schuld wat kleiner te maken. Of deze strategie resultaat heeft, zal later blijken – de uitspraak van de juryrechtbank is op zijn vroegst eind mei.

Wat opvalt is dat Dutroux zich de redenering toe-eigent die tot nog toe vooral door zijn slachtoffers (of hun familie) werd geuit: hij handelde niet alleen, maar in opdracht van `hogere' functionarissen. Hij zou hun op bestelling meisjes hebben geleverd. Diezelfde functionarissen zouden, na zijn arrestatie in 1996, het onderzoek hebben gesaboteerd om zelf buiten schot te blijven.

Dat verklaart, zei Dutroux' advocaat Xavier Magnée gisteren, waarom er zo veel fouten zijn gemaakt. Agenten die vergeefs huiszoeking deden, getuigen die mysterieus verdwenen, haartjes uit Dutroux' kelders die lang op DNA-testen moesten wachten. ,,Waarom is er ineens zo veel haast gemaakt met dit proces'', vroeg hij zich af. ,,Hij heeft acht jaar in de gevangenis op zijn proces gewacht, daar had best wat bij gekund.''

Zou die ,,haast'' met het proces misschien te maken hebben met het feit dat de eerste haartjes nu getest zijn, vroeg Dutroux' advocaat Magée. Sommige haartjes zouden namelijk ,,niet van de personen zijn van wie wij weten dat ze in de kelder geweest zijn''.

Terwijl maître Magnée sprak, de nestor van de Franstalige Brusselse advocatuur die 's lands meest gehate man nog graag wilde verdedigen voordat hij met pensioen gaat, kon je een speld horen vallen. Hij sprak in gewone-mensentaal. Iedereen zat rechtop, zelfs Dutroux. De jury leek gebiologeerd. Dit hadden zij niet van de kant van Dutroux verwacht. Ze kenden dit alleen maar van de ouders van An en de familie van Melissa – twee meisjes die dood werden opgegraven.

De netwerk-theorie is voor deze families, allang, de enige verklaring voor het geblunder van politie en justitie. Omdat het onderzoek naar die netwerken niet opschiet (er is geen bewijs gevonden dat er zo'n netwerk bestaat), wonen de ouders van Melissa zelfs het proces niet bij. ,,De waarheid komt toch niet boven water.''

Dutroux slaat hen nu met hun eigen argumenten om de oren. Slim, misschien: uit een peiling van dagblad La Dernière Heure bleek vorige week dat 68 procent van de Belgen gelooft dat er `netwerken' in deze affaire zijn. Slechts vier procent gelooft dat er in het Dutroux-proces echt recht zal worden gedaan, juist omdat die netwerken er niet aan bod komen. Als de gemiddelde Belg er zo over denkt, dan geldt dat voor het doorsnee jury-lid in Arlon misschien óók.

De meeste advocaten van de slachtoffers zijn niet blij dat Dutroux zich ineens opwerpt als de leider van een nieuwe witte mars. De advocaat van Sabine, een van de twee meisjes die levend werden bevrijd uit de kelder van Dutroux, riep de jury op om zich niet te laten verleiden door de mist van vage insinuaties die Dutroux' verdediging veroorzaakt. Beweringen van Magnée dat er ,,nog steeds 1.300 kinderen per jaar verdwijnen in België'', zijn volgens hem nog geen bewijs voor het feit dat het netwerk rond Dutroux nog actief zou zijn.

Het geeft ook geen antwoord op de vragen die er nu toe doen. Wie heeft de zes meisjes in 1995 en 1996 ontvoerd? Wie heeft ze misbruikt, en door wiens toedoen zijn vier van hen er nooit levend uitgekomen? ,,Verliest u alstublieft niet de vier dode kinderen uit het oog. En vooral ook niet de feiten.''

Met deze inhoudelijke pleidooien is het proces-Dutroux na twee dagen vol saaie procedurekwesties echt begonnen. De vraag is of Dutroux werkelijk met bewijzen komt dat hij niet alleen handelde – want wíe er dan in de ,,maffia'' zitten, heeft hij niet gezegd. Al acht jaar probeert hij anderen de schuld in de schoenen te schuiven. Maar hij bereikte daar tot nog toe weinig mee. Zijn tips leidden nooit tot harde bewijzen.

Of het Dutroux zal lukken om er met een relatief lichte straf vanaf te komen, is twijfelachtig. Hij bekent dat hij twee meisjes heeft ontvoerd, en dat hij ze alle zes gevangen heeft gehouden. Dat hij vijf meisjes heeft verkracht, geeft hij ook toe. Hij erkent dat hij twee meisjes heeft verwaarloosd, waardoor ze van de honger stierven. Hij ontkent twee ontvoeringen, twee moorden en één verkrachting.

Dutroux, zegt een bij het proces betrokken raadsman, heeft genoeg bekend om de maximumstraf te krijgen: levenslang. ,,Hij springt als een kat in het donker. Hij heeft niets te verliezen en wil zo veel mogelijk anderen in zijn val meeslepen. Hij doet alles om zichzelf, `het monster van Charleroi', in de publieke opinie te rehabiliteren.''