Ook Tories uit commissie over `Irak'

De Britse Conservatieve Partij steunt niet langer het door premier Blair opgezette onafhankelijke onderzoek naar het functioneren van de inlichtingendiensten in de aanloop naar de oorlog in Irak.

Tory-leider Michael Howard heeft alsnog besloten dat de opzet van het onderzoek, dat wordt geleid door Lord Butler, ,,onacceptabel beperkt'' is. De onderzoekscommissie, begin februari aangekondigd door premier Blair, liet twee weken geleden weten zich vooral te willen richten ,,op structuren, systemen en processen in plaats van de handelingen van individuen'' bij de vraag waarom in Irak geen massavernietigingswapens zijn gevonden hoewel de diensten geloofden dat ze er waren. De politieke vraag of militaire actie in Irak gerechtvaardigd was, lijkt zo buiten schot te blijven, zoals premier Blair wil.

Om die reden weigerden de Liberal Democrats meteen al zitting te nemen in de commissie-Butler. Sir Menzies Campbell, LibDem-woordvoerder Buitenlandse Zaken, zei dat de laatste bekendmaking van de commissie de weigering van de LibDems rechtvaardigt. Howard nam zijn besluit een maand later, terwijl het debat over de legitimiteit van de oorlog opnieuw volop woedt, onder meer over de weigering van de regering het advies openbaar te maken dat de juridische basis vormde om ten strijde te trekken. Jack Straw beschuldigde Howard daarom van ,,schaamteloos opportunisme''. ,,[Hij] vond wel dat militaire actie in Irak gerechtvaardigd was, maar mist nu de ruggengraat om bij dat oordeel te blijven'', aldus Straw. De LibDems noemden Howards besluit eveneens ongeloofwaardig.

Het Tory-lid van de commissie-Butler, de parlementariër Michael Mates, zei wel lid te blijven, zij het zonder steun van zijn partij. ,,Het is mijn plicht dit belangrijke onderzoek naar beste kunnen te blijven dienen'', zei hij. Het lijkt uitgesloten dat Blair, die de commissie heeft benoemd en de portefeuille in grote lijnen heeft vastgesteld, op korte termijn een streep kan zetten onder de omstreden oorlog in Irak. In de Verenigde Staten heeft een soortgelijk onderzoek plaats.

Een groep Britse juristen wilde het Internationale Strafhof in Den Haag vandaag vragen te onderzoeken of premier Blair, de ministers Straw en Hoon (Defensie) en de attorney general Lord Goldsmith kunnen worden vervolgd voor oorlogsmisdaden. De groep, onder wie mensenrechtenadvocaat Michael Mansfield, gelooft dat de politici kunnen worden vervolgd omdat ze ,,doelbewust een aanval begonnen terwijl ze wisten dat daarbij burgers zouden omkomen''.