Uit Arlon vandaag geen nieuws

Vandaag is het `het proces van de eeuw', de zaak-Dutroux, begonnen met het selecteren van de juryleden. Voor publiek was geen plaats in de rechtszaal.

,,Dit is een openbaar proces. Op de publieke tribune zijn vijftig plaatsen voor het publiek. Waarom laten ze me er dan niet in?'' Voor het Justitiepaleis in Arlon (Aarlen), waar vandaag het proces tegen Marc Dutroux begon, stond vanmorgen vroeg een Belg te tieren. Hij schopte tegen de dranghekken en schreeuwde tegen de honderden journalisten die op hem afrenden en hem dankbaar waren dat er tenminste iets kleurrijks te melden viel. ,,Maar meneer'', zei één hunner, ,,heeft u dan niet in de krant gelezen dat vandaag alleen de jury geselecteerd wordt? Er zijn 180 juryleden opgeroepen, en ze gaan er 24 uitkiezen. Zij zitten vandaag op de publieke tribune.''

Al weken bereidt België zich voor op het proces tegen kinderverkrachter en -moordenaar Marc Dutroux. De kranten brengen dagelijks vele pagina's, de tv zendt gedramatiseerde reconstructies uit van de gruweldaden die Dutroux in 1995 en 1996 heeft begaan. Details die iedereen al kent, passeren de revue: over de zes meisjes die werden ontvoerd, over de kelder van Dutroux waarin ze tijdens hun gevangenschap werden misbruikt, over de vier lijken die werden gevonden en de twee meisjes die het er levend vanaf brachten.

Tijdens het proces zullen die macabere ingrediënten weer worden opgedist, één voor één, aan de hand van 450.000 pagina's dossier (die zelfs de advocaten niet allemaal hebben kunnen lezen), 457 getuigen en talloze bewijsstukken.

Veel nieuws valt er niet te halen, vandaag, in Arlon: alles wat nieuw licht op de zaak kan werpen, kan pas aan de orde komen als het proces echt op gang is.

Als de selectie van de jury zonder problemen verloopt, leest de voorzitter van de rechtbank morgen de aanklacht voor tegen Dutroux (47) en de drie andere verdachten: Dutroux' drugsverslaafde handlanger Michel Lelièvre (32), Dutroux' voormalige echtgenote Michelle Martin (44), en de Brusselse `zakenman' Michel Nihoul (62).

Dutroux heeft de beschuldigingen deels bekend, Lelièvre en Martin hebben alles toegegeven en Nihoul ontkent dat hij iets met de ontvoering van de meisjes te maken heeft. De vier verdachten en de eerste getuigen worden eind deze week gehoord.

De Belgische en de internationale pers zijn hier zo massaal neergestreken, dat sommige inwoners van Arlon erin geslaagd zijn hun huis te verhuren voor 10.000 euro per maand. Voor de media is dit `het proces van de eeuw'.

Leidde de arrestatie van Dutroux destijds niet tot een volkswoede, die uitmondde in een spontane demonstratie van meer dan 300.000 verontwaardigde Belgen toen bleek dat politie en justitie de man al veel eerder in de kraag hadden kunnen vatten? Belandde het toch al verscheurde België door deze affaire niet aan de rand van de institutionele afgrond? En is, alleen al door het feit dat Dutroux, Lelièvre en Martin bijna acht jaar op hun proces hebben moeten wachten, niet bewezen dat de rechtsstaat die België heet te zijn, ondanks alles nog steeds volkomen vierkant draait?

Deze en andere vragen die de zaak-Dutroux oproept, zijn van belang. Maar vandaag komen geen antwoorden. Dus proberen veel journalisten om iets van het collectieve delirium van destijds opnieuw op te roepen. Maar de voornaamste protagonisten van dit delirium – de Belgische burgers – hebben niet veel belangstelling. De herhaling van feiten begint hun te vermoeien. Omdat de zaak-Dutroux het land niet wezenlijk heeft veranderd, zien ze het proces ook meer als een berechting, rechttoe-rechtaan, van een afschuwelijke crimineel. Gewoon, als iets dat moet gebeuren, maar zonder verdere, diepere betekenis.

`Gewone mensen' zijn in Arlon trouwens nauwelijks te vinden. De meesten werken in Luxemburg, de achterblijvers houden de deur zoveel mogelijk dicht. Voor een goede herbeleving van het delirium leent Arlon zich vandaag dan ook niet. Dus interviewen journalisten elkaar – want het enige echte verhaal is op deze eerste ochtend de invasie van de pers. Ze interviewen de woordvoerders van het parket. En ze interviewen advocaten, die intussen Bekende Belgen zijn geworden, en van wie sommigen het duidelijk niet erg vinden als ze dat ook naderhand blijven. Ook potentiële juryleden die komen aanrijden, beginnen uit zichzelf tegen elke microfoon te praten die door hun al geopende autoraampje wordt geduwd: zij weten dat zij zichzelf voor het proces diskwalificeren door interviews te geven, en dat is precies de bedoeling. Wie wil er immers 2,5 maand, minimaal, in een bedompt rechtszaaltje zitten met een paar sinistere criminelen? Dit proces is een theaterstuk, zegt filosoof Edouard Delruelle van de Luikse universiteit vandaag in dagblad Le Soir. Het is wat er in het echt is gebeurd, met wat flink mistige vlekken hier en daar – maar dan nagespeeld. ,,Marx zei het al: als er geschiedenis wordt gemaakt, is het altijd tragisch. Maar als de geschiedenis zich herhaalt, wordt ze een komedie.''

HOOFDARTIKEL: pagina 7