Geen gouden kranen, wel een mooi toilet

Het UWV-hoofdkantoor is vooral zo duur geworden omdat er steeds opnieuw verbouwd werd. De totale kosten bleven binnen budget, maar het vertrouwen in de voorzitter is nu weg.

Gouden kranen of sauna's trof Wim Meijer er niet aan. Maar van de natuurstenen vloeren in het hoofdkantoor van de uitkeringsorganisatie UWV, waarover `klokkenluidende' bouwvakkers vorig jaar mei journalisten tipten, was geen woord gelogen. Toch waren het niet de vloeren noch het designmeubilair in de directieburelen waarvan oud-PvdA-politicus Meijer is geschrokken.

Meijer, die in december vorig jaar door minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) werd aangezocht om de verbouwingskosten van het hoofdkantoor van het UWV (Uitvoering Werknemersverzekeringen) te onderzoeken, noemde kantoor B, waarin de directie is gehuisvest, ,,van een gemiddeld kwaliteitsniveau''. Ook het bestuurs- en vergadercentrum op de elfde en twaalfde verdieping, waarvoor de UWV-top het reeds opgeleverde kantoorpand in Amsterdam Sloterdijk ingrijpend liet verbouwen, is volgens Meijer als ,,representatief, maar niet als bovenmatig of buitensporig'' te betitelen.

Steen des aanstoots zijn volgens Meijer de hoge bedragen die voor dit alles werden betaald. De inrichting van een vierkante meter van kantoor B kostte 1.149 euro, meldde Meijer gisteren, en niet 923 euro zoals het UWV in september aan minister De Geus rapporteerde. Dat verschil werd veroorzaakt doordat het UWV volgens Meijer ook de parkeergarage meetelde in de oppervlakteberekening. Een fout die in november vorig jaar in de hogere regionen van UWV bekend was, maar waarvan de minister en de Kamer niet op de hoogte werden gesteld. Meijer zei overigens geen aanwijzingen te hebben gevonden dat hier sprake was van ,,boos opzet''.

De Rijksgebouwendienst maakte vorig jaar een vergelijking tussen het UWV-hoofdkantoor en andere overheidsgebouwen. De uitkomst leek er aanvankelijk op te wijzen dat het UWV-hoofdkantoor (dat naast kantoor B ook nog de kantoren A, C, D en een paviljoen omvat) 9 procent goedkoper was dan dan het gemiddelde. Maar na aftrek van de parkeergarage bleken de kosten juist 11 procent hoger.

Wat de verbouwing zo duur maakte, waren vooral de vele tussentijdse wijzigingen die de UWV-top liet uitvoeren. Toiletten die reeds waren ingericht werden gesloopt om luxer uitgevoerd te worden, kantoorruimten op de elfde en twaalfde verdieping moesten plaatsmaken voor een boardroom waar vergaderd kon worden met behulp van volgens Meijer onnodig dure audiovisuele middelen.

De UWV-top had zijn bestuurs- en vergadercentrum ook kunnen laten inrichten in een van de andere gebouwen, bijvoorbeeld C of D, die nog in aanbouw waren, zo merkte Meijer op. Maar de Raad van Bestuur, sinds 1 januari 2002 onder leiding van T. Joustra, voormalig topambtenaar van het ministerie van Landbouw, stond erop die in gebouw B te huisvesten, ook al was dat gebouw al klaar. De functionaliteit van deze aanpassingen, die geen 2,4 miljoen euro kostten, zoals het UWV eerder meldde, maar ruim 3,5 miljoen euro, wordt door Meijer ,,sterk betwijfeld''.

Meijer kwam bij zijn onderzoek ook andere onregelmatigheden tegen. Zo blijkt de makelaar die La Guardia Plaza (zoals het kantorencomplex heet) voor UWV aanhuurde, tweemaal te zijn betaald. De betrokken partijen legden hierover tegenstrijdige verklaringen af; De Geus gaat dit nader onderzoeken.

De minister betuigde gisteren ,,spijt'' dat hij niet eerder is ingegaan op verzoeken uit de Tweede Kamer om een onafhankelijk onderzoek in te stellen. Hij erkende dat hij de Kamer ,,onjuist, althans onvolledig'' heeft voorgelicht, maar vindt niet dat hij daaruit de uiterste consequentie hoeft te trekken door zelf op te stappen. UWV is een zelfstandig bestuursorgaan op afstand van de overheid, betoogde hij, met een eigen verantwoordelijkheid.

De Geus heeft een ommezwaai gemaakt. Vorig jaar sprak hij tijdens Kamerdebatten openlijk zijn vertrouwen uit in het UWV, en verdedigde hij de positie van UWV-topman Joustra, die volgens de Kamerleden op dat moment al toe was aan een ,,pittig functioneringsgesprek''.

Gisteren zei de minister spijt van zijn vertrouwen in UWV te hebben. Vanochtend benoemde hij Ton Annink, secretaris-generaal van het ministerie van Defensie, voor vier weken als bestuursvoorzitter van het UWV. Joustra is ingegaan op het verzoek van De Geus zijn functie ter beschikking te stellen voor slechts vier weken. De Geus heeft de landsadvocaat ingeschakeld om tot beëindiging van het dienstverband te komen. De minister zei gisteren dat een een eventuele afvloeiingsregeling ,,sober'' zou moeten zijn.

De vraag rijst of bij de ,,vertrouwensbreuk'' met de UWV-top nog andere zaken meespelen dan de verbouwingskosten. Joustra heeft vorig jaar in interviews laten weten geen been te zien in de plannen van De Geus om het WAO-stelsel ingrijpend te wijzigen. Hij wil liever afwachten welk effect eerder genomen maatregelen, zoals de Wet Poortwachter, hebben. De minister maakte eind vorig jaar bekend dat hij een deel van de WAO wil privatiseren, maar het UWV zegt de uitkering goedkoper te kunnen verzekeren dan private partijen. Daarnaast heeft UWV de minister op de vingers getikt omdat hij te weinig sociale premies zou hebben afgedragen in de tijd dat hij als partner voor adviesbureau Boer & Croon werkte.

Joustra zelf meent dat hij sterk staat in het conflict met De Geus. De verbouwingskosten zijn binnen de begroting van 19,2 miljoen euro gebleven, benadrukte hij vanochtend in een radio-interview. Bovendien is het meerekenen van de parkeergarage in de cijfers volgens hem niet gebeurd op initiatief van het UWV, maar na een zogeheten schouw waarbij de Rijksgebouwendienst de oppervlakte van de kantoren opmat. Van de ,,indianenverhalen'' over gouden kranen, jaccuzi's en penthouses is niets waar gebleken, stelt hij. ,,Ik werk er nu vier maanden, dus langzamerhand zou het mij moeten zijn opgevallen.''