Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Onderwijs

Minuscuul bodemdier onder boomstronk blijkt een nieuwe soort

Nieuwe soorten worden over het algemeen ontdekt in verre onherbergzame oorden, maar nu hebben biologen er ook een ontdekt in Nederland, vlak onder onze neus. Het gaat om een pauropode, een veelpotig minuscuul bodemdiertje van slechts een halve millimeter lengte. Dierecoloog Matti Berg van de Vrije Universiteit en zijn Zweedse collega Ulf Scheller gaven het de naam Allopauropus montidiabolus, naar zijn vindplaats op de Duivelsberg nabij Ubbergen (Entomologische berichten, febr.).

Vertegenwoordigers van de klasse van de pauropoden waren overigens nog nooit eerder in Nederland gezien, waarschijnlijk omdat daar nooit serieus onderzoek naar gedaan is. Wereldwijd bestaan er meer dan 700 soorten. Berg, Scheller en de derde auteur Maurice Jansen van de Wageningen Universiteit identificeerden in Nederland behalve de nieuwe soort nog zeven bekende soorten pauropoden. De biologen hebben slechts op twaalf plaatsen in Nederland gekeken, en verwachten dat hun inventarisatie nog niet compleet is. Op basis van de pauropodenfauna van de ons omringende landen schatten de biologen dat er nog minstens drie andere soorten in Nederland moeten voorkomen.

De kleine witte pauropoda leven in de bodem tussen strooisel of onder kale boomstronken en stenen, met name op beboste heuvels met een bodem van klei of kleiig zand die goed afwatert. De diertjes zijn te onderscheiden van de eveneens in de bodem levende springstaartjes doordat zij hun lichaam in een u-vorm kunnen buigen en zich voortbewegen met korte sprintjes. De individuele soorten pauropoda zijn alleen met een flinke vergroting onder de microscoop te identificeren.

De diertjes voeden zich voornamelijk met schimmeldraden, maar in één geval bleken zij ook schade aan planten te veroorzaken. In een tropische kas in Huissen gaf de pauropode-soort Allopauropus tenuis een ernstige wortelschade en bruinverkleuring in de Kaapse viooltjes die er gekweekt werden.