Webcongres: het is goed dat er duurdere topuniversiteiten komen

Niet alleen in Engeland en Duitsland maar ook in Nederland gaan steeds meer stemmen op voor een `elite-universiteit'. Zeer getalenteerde studenten moet de kans worden geboden op een topopleiding, waarvoor ze een hoger collegegeld moeten betalen. Staatssecretaris Nijs wil kandidaten voor deze vorm van hoger onderwijs laten selecteren op talent en motivatie.

Eens:

Paul van den Bergh, Tilburg: ,,Als we willen blijven meespelen in de internationale academische wereld en een extra stimulans willen geven aan onze eigen technologische en economische renovatie, dan is het een vereiste om bovengemiddelde bollebozen een maximale kans te geven.''

Else Bezemer-Bijl, Utrecht: ,,Een goede opleiding mag best wat kosten, het is een investering in jezelf, in de toekomst. Het zou een stimulans voor universiteiten kunnen zijn om weer inhoud en kwaliteit van studenten te eisen. Vaak wordt gezegd dat de student van tegenwoordig lui is, maar hij wordt door de universiteiten lui gemaakt: de leerstof wordt op schoolse wijze voorgekauwd.''

Piet Buwalda, Den Haag: ,,Wil Nederland meedraaien in de top van de wereld-wetenschap, dan zal het noodzakelijk zijn daarvoor top-instituten te creëren. Dit moeten geen aparte universiteiten zijn, maar eerder bepaalde faculteiten die al boven het maaiveld uitsteken en daarom voorrang krijgen bij de toewijzing van fondsen. Absolute noodzaak is daarbij wel een royaal stelsel van additionele beurzen (door overheden, particuliere fondsen of bedrijfsleven te verstrekken), waarmee uitzonderlijke talenten in staat worden gesteld dit toponderwijs te volgen, ook wanneer zij dit niet zelf kunnen financieren.''

Esmeralda van Rooij, Ooltgensplaat: ,,Prima plan dat er elite-universiteiten komen ter bevordering van de innovatiecultuur en kenniseconomie. Dat kunnen we goed gebruiken in Nederland. We hebben immers op dit gebied inmiddels de status van een ontwikkelingsland weten te bereiken. Wel moet er aan de poorten van deze kweekvijvers voor briljante vernieuwers op talent en motivatie worden geselecteerd en niet op het inkomen van pa en/of moe. Iedereen die over de benodigde kwaliteiten beschikt, moet een even grote kans krijgen zijn talenten te ontwikkelen en te benutten.''

Jesse van Egmond, Beppu, Oita, Japan: ,,Als student aan een private universiteit in het land met waarschijnlijk het meest selectieve en hiërarchische onderwijssysteem ter wereld, zie ik de voordelen van een zekere concurrentie en hiërarchie. Echter, de overheid moet een controlerende rol blijven spelen om de negatieve effecten van zo'n systeem te minimaliseren. Een eerste voorwaarde daarvoor is dat de overheid meer geld steekt in het onderwijs. Nederland spendeert relatief weinig geld aan onderwijs en wil voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. Het huidige egalitaire Nederlandse universitair onderwijs kan op deze manier niet international meekomen. Topuniversiteiten zijn nodig om talent te trekken, studenten zowel als professoren. Meer hiërarchie en concurrentie zal universiteiten prikkelen om hun niveau en kwaliteit te verbeteren en bovengemiddeld getalenteerde studenten de kansen geven die ze verdienen. Onderwijs moet niet gebaseerd zijn op de grootste gemene deler.''

Maurice Ackermans, 's-Hertogenbosch: ,, Al te lang hebben we in ons land het accent gelegd op (goedbedoelde) socialistische stokpaardjes als `Hoger onderwijs voor velen'. Daardoor komen er weliswaar vele duizenden managementdoctorandussen en bedrijfskunde- en beleggings-yuppen op de markt, evenals juristen van allerlei slag en soort, maar hangen we onderaan in echt innovatieve sectoren en op zuiver wetenschappelijk terrein. Sterk gemotiveerde en top-getalenteerde studenten horen daarom maximale kansen te krijgen. De volgende generaties zullen ons dankbaar zijn!''

***

Oneens:

Jasper Nijdam, Columbus, Ohio, VS: ,,Nederland is niet groot genoeg voor top-universiteiten. Het is misschien wel een goed idee om dezelfde opleidingen op verschillende universiteiten meer met elkaar te laten concurreren. Geef jaarlijks aan waar bijvoorbeeld de beste opleiding scheikunde of Franse taal- en letterkunde zit. En geef de beste opleiding ook een financiële bonus. In Nederland wordt vaak vergeten dat de zogenaamde topscholen hier maar een heel klein onderdeel van het onderwijssysteem vormen. Je hoort nooit van de geweldige staatsuniversiteiten die er hier zijn. Daar gaat de bulk van de studenten hier heen, en die scholen doen het heel erg goed.''

Hilde Nijland, Ugchelen: ,,Als student vind ik dat onderwijs voor iedereen toegankelijk moet zijn, en ik vind dat elke HBO- of universitaire opleiding van hetzelfde niveau moet zijn. Door top-opleidingen te beginnen, creëer je een elite-cultuur. Want alleen rijke mensen kunnen dat hoge collegegeld betalen. Op die manier `koop' je eigenlijk een opleiding en een goed betaalde baan.''

Ad el Haji, Rotterdam: ,,Leidt dat niet tot een tweedeling in het onderwijs, en vragen wij ons vervolgens niet af waaraan we de segregatie in het wetenschappelijk onderwijs te danken hebben? Is Nederland groot genoeg voor nog een elite-universiteit naast Nyenrode? Heb ik niet deze week ergens gelezen dat hetzelfde Nyenrode de Masteropleiding moest schrappen wegens gebrek aan belangstelling? Of lag het aan het elitaire prijskaartje van ca. €56.000? Ik denk dat die enkele topper uiteindelijk toch kiest voor Harvard, Sorbonne of Oxbridge.''

Joke Meijer, Capelle aan den IJssel: ,,Het is veel beter als de bestaande universiteiten, naast de `standaard'-opleidingen, top-opleidingen aanbieden voor zeer getalenteerde studenten. Die opleidingen zouden de studenten niet meer mogen kosten. Voor de extra kosten, verbonden aan de `plus'-opleidingen, moet een algemeen top-studiefonds komen, waarin zowel overheid als bedrijfsleven geld stort. Om de sponsorproblematiek te omzeilen hebben bedrijven geen directe invloed op de universiteiten.

Studenten met een hoog potentieel worden op basis van aanbeveling en toelatingseisen geselecteerd. De knappe koppen studeren af op een hoger niveau en stromen hoger in op de arbeidsmarkt, waardoor de bijdrage aan het algemene `plus'-studiefonds weer ten goede komt aan bedrijfsleven en maatschappij. Daar heb je echt geen elite-universiteiten voor nodig.''