Vrijkaartje voor Mekka

Ooit heette Obadiah Abdullah Willy Joe. De zwarte Amerikaanse zoon uit een arm gezin, die opgroeide in een buurt waar de meeste mensen de dertig niet eens haalden, meldde zich meteen na zijn middelbare school bij het leger van de Verenigde Staten. Daar leerde hij tanks en geschut onderhouden en belangrijker nog, hij ontdekte er de islam.

Toen hij enkele jaren later de kans kreeg in opdracht van het Amerikaanse militaire bedrijf Vinnell in Saoedi-Arabië te gaan werken, greep hij die met beide handen aan. Hij was inmiddels een bekeerde moslim, heette nu Abdullah en wilde dolgraag naar Mekka. Vinnell, dat de afgelopen 25 jaar de Saoedische Nationale Garde traint, bracht hem dichter bij zijn doel. Totdat hij op 13 mei 2003 als een van de 34 slachtoffers van een zelfmoordaanslag in Riad op een appartementencomplex van Vinnell, om het leven kwam.

Tegenlicht, het uitstekende documentaireprogramma van de VPRO, is het tragische verhaal van de zwarte Amerikaanse moslim Abdullah op het spoor gekomen en heeft in beeld gebracht wat er aan zijn dood vooraf is gegaan. Het is een opmerkelijk verslag dat verschillende facetten van het Amerika van Bush – de nationale eer, het leger, de islam, militair opportunisme en terreur – bijeen laat komen in de persoon van Obadiah Abdullah.

Het is een verhaal met een tragische afloop, dat hoopvol begint. Het leger was een opstap naar een beter leven, de islam een nieuwe identiteit en Mekka een droom. Abdullah was een jonge zwarte Amerikaan met idealen, een liefhebbende vrouw en goede vrienden. Zijn belangstelling voor de islam werd aangewakkerd op de Amerikaanse basis waar hij gelegerd was. Niet opmerkelijk, zegt de imam van het leger in wiens moskee Abdullah regelmatig kwam bidden. ,,Na [afschaffing van] de slavernij heeft de islam [Afrikaanse-Amerikanen] het gevoel van waardigheid teruggegeven. Het is ons niet opgelegd.'' De naamsverandering paste daarbij. Daarom, zegt de imam, voelen jongens als Abdullah zich aangetrokken tot de islam. Vinnell, met zijn contacten in Saoedi-Arabië, was de logische volgende stap. Ook de imam blijkt er in het verleden voor te zijn gevallen.

Dat de dood van Abdullah uiteindelijk werd veroorzaakt door medemoslims, nota bene in het land van de haj, daar zal hij nooit rekening mee hebben gehouden. Zijn vrienden geven de indruk dat Abdullah zich niet erg bezighield met politieke kwesties. Hij was naar het Midden-Oosten gekomen uit religieuze overtuiging, Vinnell was niets meer dan een goed betaald vrijkaartje naar Mekka. De moslimextremistische zelfmoordenaars maakten geen enkel onderscheid.

Tegenlicht, Ned 3. 20.55-21.50u.