Obligaties, een vak apart

Nu er overal stemmen opgaan dat wereldwijd de economie aantrekt – analisten durven weer te voorspellen – verandert het beursklimaat. Door de verwachte economische groei krijgen bedrijven moed en stoppen extra geld in hun onderneming. Dat lenen ze ondershands van kapitaalkrachtige instellingen en op de kapitaalmarkt. Daardoor trekt de vraag naar geld aan en stijgt de rente van nieuw uitgegeven leningen of obligaties. Beleggers in al lopende leningen met een lagere rente zien dat met lede ogen aan, verkopen snel hun bezit, waardoor de obligatiewaarde daalt, en stappen over naar een hogere rente of kiezen voor aandelen. Een stijgende rente lijdt dus tot verlies op obligaties, en andersom schroeft dalende rente (zagen we in de afgelopen jaren) de obligatiekoersen op. Zo logisch functioneren de financiële markten, ruwweg.

Wie slim en geduldig is, en jaren de tijd neemt, stopt op een vermeend rentehoogtepunt (obligaties goedkoop) zijn geld in leningen van degelijke bedrijven en instellingen, incasseert een hoge rente en wellicht koerswinst wanneer de rente weer een keer daalt. Zo'n (golf)beweging naar obligaties toe gaat ten koste van de aandelenkoersen.

Niet alleen de op- en neergaande rente beïnvloedt de koersen, de degelijkheid van de lener (de debiteur) is ook belangrijk. Want wie zijn geld uitleent, wil er zeker van zijn dat hij periodiek en tijdig de afgesproken rente ontvangt en dat de schuld geheel en tijdig wordt afgelost. Daarom zijn nationale overheden en sterke internationals goudgerande debiteuren, die de laagste rente betalen. Lenende bedrijven in moeilijkheden moeten meer rente betalen om geld los te peuteren en zien na verloop van tijd hun obligatiekoersen wel eens dalen.

Een voorbeeld hiervan zijn de 6,51 procent obligaties Getronics van 1999 die in 2008 aflossen. De koers doet circa 48,75 procent, ver onder de afloswaarde van 100 procent. Wie deze koopt (geen advies, maar een bespiegeling), ontvangt jaarlijks 12,6 procent rendement en in 2008 wellicht de volle 100 procent aflossing. Daardoor maak je jaarlijks (in theorie) 27,5 procent effectief rendement. Deze obligaties zijn natuurlijk niet zonder risico, wie wil verdienen moet soms pijn lijden. Het is een soort beleggingsvorm tussen aandelen en obligaties.

Nu de rente stijgt en de obligaties dalen, klagen lezers die beleggen in bijvoorbeeld een beleggingsfondsenmix van 30 procent aandelen en 70 procent obligaties dat hun portefeuille niet zo defensief uitpakt als verwacht. En terecht, obligaties houden niet altijd hun waarde, maar dat wordt in een mix gecompenseerd door de wellicht stijgende aandelen.

Desondanks hebben obligaties, individueel of via een beleggingsfonds, aantrekkelijke kanten. Over wellicht één, twee of drie jaar komt er een moment dat je je geld erin moet stoppen wegens het hoge jaarrendement (een vast inkomen) en/of de toekomstige koerswinst en er niet meer naar om moet kijken. Wie er geen ervaring mee heeft, moet niet op eigen houtje gaan selecteren, maar een deskundige raadplegen. Obligaties zijn door hun talrijke verschijningsvormen en vele soorten beleggingsfondsen een vak apart, voor mensen die kunnen rekenen.

Hiervoor wordt gewezen op de Getronics-obligaties met een hoog rendement en dito risico. Er zijn nog meer van die leningen, bijvoorbeeld die in zwakke valuta, een land of bedrijf in moeilijkheden of een slimme constructie met toeters en bellen. Die kan je niet op eigen houtje kopen, want je moet je risico's spreiden. Dat is nou wat een beleggingsfonds doet, net als bij aandelen.

Er is voor je persoonlijke geldzaken één opvallend verschil tussen een fonds en een individuele lening. Stel dat je tien jaar lang (of vijf jaar) een obligatie-inkomen wilt ontvangen, bijvoorbeeld tot je pensionering, dan kies je daar de passende lening voor en ontvang je aan het eind van de rit de aflossing terug, wanneer alles goed gaat. Zo werkt een fonds niet, want dat is een zak vol obligaties die in waarde fluctueert, maar niet in een keer aflost. Je kan je deelnemingen wel verkopen, bijvoorbeeld op de beurs, maar je bent dan niet zeker van de prijs die je ontvangt. Die garantie is er niet. Nogmaals: obligaties kunnen op termijn een aantrekkelijke belegging zijn, maar vraag altijd advies.