`Je weet gewoon: de offerte klopt niet'

Het kabinet wil een einde maken aan de oneerlijke concurrentie door overheidsinstellingen. Het bedrijfsleven twijfelt of het plan wel kan slagen.

Wat hebben een restaurant, een vuilophaalbedrijf en een cv-installateur met elkaar gemeen? Ze ondervinden naar eigen zeggen allemaal concurrentie van overheidsinstellingen, die dezelfde diensten vaak voor een lagere prijs kunnen aanbieden of een informatievoorsprong hebben. Met als gevolg dat de opdracht aan hun neus voorbijgaat.

Maar vermoedelijk niet lang meer, want het kabinet wil een einde maken aan deze ongelijke concurrentie. Er zullen nieuwe regels worden opgenomen in de Mededingingswet, en de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) zal de naleving ervan gaan controleren. Volgens die regels mogen overheidsbedrijven onder meer hun ondernemingsactiviteiten niet meer financieren met publieke middelen, en wordt het verboden om gegevens voor commerciële doelen te gebruiken, die zij bezitten uit hoofde van hun publieke functie, zoals adressenbestanden.

Een voorbeeld: een gemeente bouwt een buurthuis om het sociale leven in de wijk te veraangenamen. Het gebouw dient eerst als ontmoetingscentrum voor buurtbewoners. Maar het centrum, inmiddels goed geoutilleerd, besluit ook partijen en bruiloften te organiseren. Tot groot ongenoegen van naburige restaurants. Het buurthuis kan een lagere prijs berekenen omdat het subsidie ontvangt, vrijwilligers in dienst heeft en veelal een aanzienlijke BTW-vrijstelling kent.

,,Je klaagt er niet over'', zegt Antoon Rensen van het bureau Eerlijke Mededinging van Horeca Nederland. ,,Je wilt niet als klager bekend staan, maar als gastheer.'' Maar ze kosten de horeca wel een hoop omzet, al die gemeentehuizen met een `ondernemende' facilitaire dienst of de sportkantines die nog open zijn lang nadat het laatste fluitsignaal heeft geklonken.

Zo kunnen gemeentelijke vuilophaaldiensten die capaciteit over hebben, in een naastgelegen gemeente meedingen voor een contract. Tot ergernis van het plaatselijke particuliere vuilnisophaalbedrijf. De vrachtwagens en het personeel zijn er al, evenals de reinigingsbijdrage die door de bewoners van de `thuisgemeente' is betaald, dus alles wat erboven komt is pure winst. ,,Het is moeilijk te bewijzen'', zegt Harry Groenewegen, beleidsmedewerker van de Vereniging Afvalbedrijven. ,,Maar je wéét gewoon dat het niet klopt als je de prijs in de offerte ziet.'' De benadeelde bedrijven durven ook niet te klagen, omdat ze voor opdrachten van diezelfde overheid afhankelijk zijn.

Ook de energiebedrijven `klussen' er lustig op los. Bij een gasrekening kan de klant een offerte voor een zonneboiler aantreffen of voor onderhoudswerkzaamheden. De boiler wordt aangeboden door een commerciële dochteronderneming, maar maakt gebruik van het klantenbestand van het moederbedrijf. De installateur heeft het nakijken. ,,Energiebedrijven willen zich door de liberalisering van elkaar onderscheiden, met allerlei diensten en activiteiten'', zegt Dick Reijman, woordvoerder van brancheorganisatie Uneto-VNI. Hij is blij dat dit nu aan banden wordt gelegd.

Maar Joep Rats, secretaris Economische Zaken van MKB-Nederland, is voorzichtig in zijn optimisme. ,,Het is een goede zaak dat overheidsbedrijven nu op dezelfde wijze worden behandeld als andere ondernemingen, maar zal de NMa tijd hebben om al die kleine zaken aan te pakken? Ik weet nog niet of deze wet de oplossing voor het midden- en kleinbedrijf is.''