Gezocht: wethouder

Om wethouder te worden, is lidmaatschap van een politieke partij niet meer noodzakelijk. Politieke ervaring ook niet. Maar in Amsterdam is niet iedereen blij met een `wethouder van buiten'.

Alfons Schrijvers is in Tiel op een bijzondere manier wethouder geworden. Hij sollicitieerde op een advertentie in het weekblad Binnenlands Bestuur waarin het gemeentebestuur om capabele wethouders vroeg. Kennis van Tiel had Schrijvers niet, hij was ook niet gelieerd aan een politieke partij. Maar tijdens het sollicitatiegesprek `klikte' het tussen hem en de sollicitatiecommissie. En in juni 2002 trad hij toe tot het college van B en W.

Afgelopen week plaatste de Rotterdamse partij Leefbaar Rotterdam een soortgelijke advertentie in een aantal dagbladen: `wethouder gezocht.' De fractie zoekt een opvolger voor de onlangs afgetreden wethouder Rabella de Faria. Adverteren om nieuwe wethouders te werven is mogelijk sinds de Wet dualisering gemeentebestuur die in 2002 van kracht werd. Sindsdien is het mogelijk om wethouders van buiten de raad aan te trekken.

Woordvoerder Reijkersz van Leefbaar Rotterdam noemt de advertentie een ,,redelijk uniek initiatief'' van zijn fractie. Maar de primeur komt de gemeente Tiel toe. Wethouder Schrijvers, inmiddels ook bestuurslid van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG): ,,Ik heb gesolliciteerd, ben opgeroepen voor gesprek en vervolgens geselecteerd''. Nog tijdens de sollicitatieprocedure werd hem het profiel en het collegeprogramma toegestuurd. Schrijvers waarschuwt zijn Rotterdamse collega's wel: ,,De selectie van kandidaten kostte dik twee maanden. Er waren 35 kandidaten.''

Voor de Wet dualisering gemeentebestuur er was, moesten kandidaten voor het wethouderschap eerst een carrière binnen een partij doorlopen en vervolgens een plaats op de kandidatenlijst van de gemeenteraad bemachtigen. Actieve werving via advertenties vond na de raadsverkiezingen van 2002 maar mondjesmaat plaats. De meeste gemeenteraden hebben geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om bestuurders van buiten de gemeenteraad aan te trekken. Na de verkiezingen waren er landelijk 1.524 wethoudersposten in 458 gemeenten te verdelen. Daarvan zijn er 139 toegewezen aan wethouders van buiten de gemeente.

Ook Amsterdam is op zoek naar een nieuwe wethouder, die de afgetreden PvdA-wethouder Oudkerk kan opvolgen. Maar er zal zeker geen advertentie worden geplaatst. De PvdA koos in 2002 principieel voor wethouders die ook op de kieslijst hebben gestaan. Nu met het vertrek van Oudkerk niet alleen een wethoudersvacature is ontstaan, maar ook die van politiek leider, wordt van dat uitgangspunt afgeweken en zoekt de partij ook kandidaten buiten de raadsfractie.

Ahmed Aboutaleb, topfunctionaris op het Amsterdamse stadhuis, bevestigt dat hij is gepolst voor het wethouderschap. ,,Ik neem dat verzoek serieus in beraad.'' De vraag is of de fractie het deze externe kandidaat aanrekent dat hij in 2002 heeft gesproken met leden van de Lijst Pim Fortuyn (LPF) over een ministerschap of staatssecretariaat voor die partij. Na de Tweede Kamerverkiezingen van mei 2002 voerden oud-staatssecretaris van de LPF Cees van Leeuwen en de huidige fractievoorzitter Mat Herben beiden een gesprek met Aboutaleb. Hij was naar voren geschoven door LPF-oprichter Albert de Booij, tevens directeur van het congressprekersbureau Speakers Academy. Aboutaleb was en is nog steeds een van zijn meest geboekte sprekers.

Van Leeuwen: ,,Ik vond hem een plezierige man, maar tijdens het gesprek bleek dat zijn inhoudelijke standpunten over minderheden en integratie niet aansloten bij de standpunten van de LPF. Ik heb hem niet gevraagd voor een ministerspost, omdat ik geen geschikte LPF-bewindsman in hem zag.'' Ook Mat Herben had een gesprek met Aboutaleb. ,,Hij was geïnteresseerd, anders was hij niet naar een tweede gesprek gekomen'', zegt Herben nu. Herben polste Aboutaleb voor een staatssecretariaat Emancipatie en Gezinszaken. ,,Maar hij kon onze ideeën over huwelijksmigratie niet verkopen aan zijn Marokkaanse achterban, zei hij. Hij sprak de hoop uit dat dat misschien met de jaren wel zou gaan.''

Aboutaleb bevestigt dat hij gesprekken heeft gevoerd, maar zegt dat hij zich niet kon vinden in de lijn van de partij. ,,Iedereen die zegt dat ik ben afgewezen, vertelt de waarheid niet.'' De kortstondige vrijage van Aboutaleb met de LPF is opvallend, omdat de afgetreden wethouder Oudkerk in zijn verkiezingscampagne voor de PvdA juist expliciet stelling nam tegen Fortuyn en diens partij. Na de verkiezingen was hij er trots op dat de LPF in Amsterdam minder voet aan de grond had gekregen dan elders in Nederland.

Fractievoorzitter Halbertsma en afdelingsvoorzitter Belinfante van de Amsterdamse PvdA presenteren maandag een nieuwe kandidaat aan de fractie. Het is alleen de vraag of de partij van haar leden toestemming krijgt om op die besloten wijze Oudkerks opvolging te regelen. In een brief aan de lokale partijtop wijst de PvdA-afdeling Oud-Zuid op een besluit van het landelijke partijcongres in Groningen. Bij het invullen van leidende posities in de partij moeten de leden worden geraadpleegd. Dus ook bij de opvolger van Oudkerk. Niet de traditionele partijbaronnen, maar de leden moeten daarin het laatste woord hebben. Waarna de fractie zich `onverkort aan de uitslag van de ledenraadpleging hoort te conformeren'.

Zo schuift ook Amsterdam op naar open procedures en externe kandidaten bij wethoudersbenoemingen. Wat Alfons Schrijvers betreft is dat een goede zaak. ,,Kijk naar Duitse kranten. Die staan in het weekend vol met advertenties voor stadsbestuurders.''