De stelling van Anthony Burgmans: een Magnum past in een goed dieet

Nederlanders worden te zwaar. Moet er een `vettax' komen, of moeten we anders gaan leven? Anthony Burgmans, bestuursvoorzitter van Unilever, spreekt met Folkert Jensma over junkfood en gym.

Mijn stelling is dat de voedselindustrie een beslissende rol speelt in de vetzuchtepidemie.

,,Dat ben ik volkomen met u oneens.''

Dat hoopte ik al.

,,Het is heel moeilijk om voor overgewicht één factor als hoofdoorzaak aan te wijzen. Het menselijk lichaam is over honderdduizenden jaren geëvolueerd en kan zich niet aanpassen aan de omstandigheden van de laatste twee decennia.''

Dus het zijn ,,de omstandigheden''?

,,U wilt graag iemand de schuld geven? Wat is er dan mooier dan aan een bedrijf, nietwaar. Maar overgewicht komt ook door te weinig calorieënverbruik. In het Verenigd Koninkrijk is het overgewichtprobleem in West-Europa het grootst. Daar is de calorie-inname de laatste twintig jaar met 2 procent toegenomen. Maar het calorieverbruik is juist met 50 procent afgenomen. Dat is overal zo. Dan ga ik nu de schuld geven: ik geef de elektronica-industrie de schuld, want mensen kijken tegenwoordig vier, vijf uur televisie. Ook de kinderen. Dan zitten ze stil op de bank. Ik geef de autoindustrie de schuld. Ik geef ook de software-industrie de schuld. Die zorgt ervoor dat kinderen twee, drie uur per dag met een pc bezig zijn. Ik geef de overheid de schuld, want die bezuinigt en schrapt de gymnastiekles! Zullen we zo even doorgaan?''

Maar dan komen we toch echt een keer uit bij de voedselindustrie: ,,Ieder pondje gaat door het mondje.''

,,Natuurlijk mogen wij geassocieerd worden met gewichtsproblemen. We moeten onze verantwoordelijkheid nemen. Bij Unilever zijn we al jaren bezig om in onze producten het zout te verminderen of te vervangen. Ook vet verminderen we. En dat doen we wereldwijd. We hebben een streng programma van voedingsrichtlijnen die gelden bij het formuleren (samenstellen; red) van onze producten. We hebben in gezond-voedselonderzoek een decennialange traditie. We zijn echt heel voorzichtig met de claim `gezond' in reclame. Productmanagers die dat ten onrechte gebruiken in hun reclames, zijn hun baan kwijt.''

Maar ik krijg bij uw voedselreclame zelden de indruk dat ik tot mátig consumeren wordt opgeroepen.

,,In onze richtlijnen staat dat we bij reclame voor bijvoorbeeld het Magnum-ijsje de consument niet mogen wijsmaken dat drie Magnums per dag een goed idee is. Wij vinden dat een Magnum thuishoort in een gezond dieet, mits met mate. Eén per week bijvoorbeeld.''

Oké, maar dan zet ik mijn kinderen van 9 en 7 braaf met een appeltje bij het Jeugdjournaal en dan komt eerst Unilever vertellen dat er nu zéven soorten Magnum bestaan.

,,Wij kunnen uit onze cijfers over omzet en roomijsconsumptie afleiden dat Magnum op een gezonde manier genuttigd wordt. Ik heb wel de plicht om Magnum zo te formuleren dat ik overmatige suiker vermijd. Dat het zo verantwoord mogelijk is.''

Dat is precies wat de drankindustrie zegt. Is de voedselindustrie niet op hetzelfde punt beland waar tien jaar geleden de alcohol- en tabaksindustrie waren?

,,Alcohol en tabak zijn onvergelijkbaar met voedsel. Alcohol heeft schadelijke neveneffecten, tabak is gif. Daar ga je dood van. Maar zonder vet sterft uw lichaam af. Normaal vetgebruik is gezond. Waar het om gaat, is een goed dieet en een andere manier van leven. Als het bij een product past, dan propageren we ook die gezonde levensstijl.''

Moet ik in een campagne voor uw nieuwe olijfoliemerk Bertolli een advies voor gezond leven zien? Het is meer een Italiaanse opera!

,,Kijk dan eens naar Becel Pro Activ. Daar zeggen we dat het past in een cholesterol-verlagend dieet. Dat het goed is voor je hart. En dat je roken en stress moet vermijden en actief moet zijn. Het is een pakket aan mededelingen. Bij Bertolli ziet u allemaal oude Italiaanse mannetjes over hekken springen op een manier die u en mij niet is gegeven. Daar is de boodschap dat dit product zorgt voor vitaliteit op hoge leeftijd. ''

In 19 Amerikaanse steden wordt er al geëxperimenteerd met een `vettax'. In tal van Europese landen is voedselreclame gericht op kinderen beperkt of verboden.

,,Vet moet je niet belasten, want dat is in beginsel een gezond product. Het gaat ook om voorlichting, bijvoorbeeld op scholen. Een reclameverbod is flauwekul. In landen waar dat al bestaat is het probleem van zwaarlijvigheid net zo groot als elders. Van reclame word je niet dik. Wat we nodig hebben is een strategische aanpak, waar de industrie, de medische wetenschap, sociologen, biologen, journalisten – waar iedereen aan meedoet. U moet op voedselproducten thuis goede informatie vinden, op het werk, op school, op websites. Misschien moeten trappen in gebouwen anders gebouwd worden. Een uur gymnastiek op school en dan elke dag! Wij moeten zorgen dat we onze producten behoorlijk formuleren en onze consumenten goed informeren. Dat kan overigens een stuk beter.''

Als u niet opschiet, verplicht de overheid u op een Magnum een waarschuwing af te drukken: VEROORZAAKT DIABETES BIJ OVERMATIG GEBRUIK.

,,Ik geloof niet in overheidsregulering. We hebben in Nederland al jaren een wet die handel en gebruik van drugs verbiedt. Voor elke school in Nederland staat een drugshandelaar, althans dat zeggen mijn kinderen. Dat werkt gewoon niet. Je moet in een moderne samenleving verbindingen maken, allianties afsluiten, als je een probleem wilt aanpakken. Zeker als dat een gedragsprobleem is.''

Zwaarlijvigheid onder kinderen is nu zo ernstig dat de eerste hartaanvallen op het schoolplein verwacht kunnen worden.

,,Dat is helaas een terechte constatering. Daaruit blijkt dat zwaarlijvigheid een ernstig probleem is. Er moet een alliantie binnen de samenleving komen, gecoördineerd door de overheid. Dan kan bijvoorbeeld worden aanbevolen dat ieder bedrijf een fitnessprogramma begint. Ook op uw krant. Bij Unilever bestaat het al.''

Als u kijkt naar de geschiedenis van Unilever, zijn er dan producten die nu niet meer op de markt zouden komen?

,,Nou, transvetzuren in vetten. Dat zat in margarine, en ook in boter. We wisten niet dat dat niet zo gezond was. Nu wel. Dus hebben we het eruit gehaald.''

En wat denkt u van McDonalds en andere junkfoodketens?

,,Er bestaan niet zoveel ingrediënten die uit zichzelf slecht zijn. Waar het om gaat is of het in een dieet past. Een Magnum per week kan bijdragen tot een gevoel van welzijn en dus tot een goed leven. Als ik zou merken dat mijn consumenten er drie per dag eten, dan zou ik daar actief wat aan doen. Ik wil geen geld verdienen aan het ongezond maken van mensen.''

Handelt u dan in het belang van de aandeelhouder of juist van de samenleving?

,,Alle twee. Oplopende gezondheidskosten door overgewicht zijn een echte bedreiging. Dat is voor niemand goed. Primair is dat mensen langer en gezonder leven, dat ze hun vitaliteit langer behouden. Dat is ook ons belang.''