De prijs van importbruiden

Drie op de vier allochtonen van overwegend Turkse en Marokkaanse komaf trouwt met een partner uit het land van herkomst. Dat zit de integratie in de weg en daarom wil de regering huwelijksmigratie ontmoedigen. Maar hoe doe je dat? En is het humaan? Twee verschillende perspectieven.

Jonge moslims in Nederland moeten zich de vraag durven stellen wat er mis is met hen. Waarom zijn zíj geen geschikte huwelijkspartner en de jongeren uit de herkomstlanden wel?'' Saïd Benayad (32) vindt het onacceptabel dat 75 procent van de allochtone jongeren van Turkse en Marokkaanse origine hun huwelijkspartner nog steeds uit het land van herkomst haalt. ,,Deugen al die islamitische jongeren hier dan niet? Dat weiger ik te aanvaarden.''

Benayad is onbezoldigd voorzitter van ISBO, de koepelorganisatie van islamitische scholen in Nederland. Hij studeerde technische bedrijfskunde en is studentendecaan van de universiteit van Twente. Tevens is hij voorzitter van het landelijk beraad van studentendecanen. ,,De Nederlandse samenleving krijgt zo grote groepen migranten binnen die onvoldoende zijn opgeleid en moeilijk aansluiting vinden bij de moderne, westerse samenleving. Als het huwelijk mislukt, vallen ze terug op de verzorgingsstaat. Dat moeten we niet toestaan. Maar ook de integratie van de allochtone jongeren die hier wonen stokt als ze met een bruid of bruidegom uit het herkomstland huwen. Dat erkennen ze vaak niet, maar het is wel degelijk de realiteit.''

Uw pleidooi voor hoge opleidingseisen voor partners uit niet-EU-landen kwam u vorige week tijdens een debat aan de VU in Amsterdam te staan op luid boegeroep van allochtone studenten.

,,Door eisen te stellen aan de huwelijkspartner uit de herkomstlanden belemmer je hen in de vrijheid. Dat maakt emoties los, roept weerstand op. Maar allochtone jongeren moeten zich realiseren dat het belang van de Nederlandse samenleving als geheel zwaarder telt dan het individuele belang van henzelf. Dit land is er niet mee gediend dat we steeds opnieuw eerstegeneratiemigranten binnenkrijgen. Wie hier wil komen wonen moet zich ten minste kunnen redden en een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van onze kenniseconomie.''

Maar vragen we hun juist niet precies die westerse waarde, de individuele vrijheid, te koesteren?

,,Jazeker, het knelt. De overheid zou de individuele vrijheid van mensen zo min mogelijk moeten beknotten. Maar we hebben in Nederland wel een paar prangende vraagstukken die we moeten oplossen. Dat maakt dat we moeten kiezen uit twee kwaden. In de hoop dat we de maatregelen over vijf tot tien jaar kunnen terugdraaien.''

Uw oproep is vooruitstrevend, zeker uit de mond van de voorzitter van een vereniging van islamscholen die ervan worden beschuldigd hun leerlingen van de Nederlandse samenleving af te zonderen.

,,Huwelijksmigratie beperkt zich niet tot moslims, het geldt voor iedereen. Ook voor autochtonen die met iemand buiten Europa willen trouwen. Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat je in Nederland net zulke goede moslims hebt als in bijvoorbeeld Marokko of Turkije. In allochtone kringen leeft het idee dat een partner uit het herkomstland de voorkeur verdient omdat deze minder vrij zou zijn opgevoed. Dat is een drogreden. Ook Turkije en Marokko, zeker de steden, moderniseren in rap tempo. Ook daar heeft de emancipatie van de vrouw zijn intrede gedaan. Het is zaak dat moslimmannen hier zich de vraag stellen of ze écht wel een meisje willen zoals hun moeder, die zich opoffert voor het gezin. Is dat écht wel zo goed voor hen als ze denken en voor de integratie van de kinderen die ze gaan krijgen?''

Om huwelijksmigratie af te remmen wil de regering dat de ontvangende partner ten minste 120 procent van het minimumloon verdient en de bruid of bruidegom al in het eigen land met inburgering begint. Lost dat de problemen op?

,,Die inkomenseis vind ik een slap middel dat in mijn ogen nauwelijks effect zal hebben én niet werkbaar is. Iemand kan er een jaar lang een tweede baantje naast nemen en zo op het vereiste niveau zitten. Na dat jaar valt men weer terug en is het nieuw gestichte gezin aangewezen op het lagere inkomen.

,,Het zijn verkeerde criteria. Enerzijds willen we kwetsbare vrouwen die hiernaartoe komen beschermen, ze via vroegtijdige inburgering een betere startpositie geven. Wat deze vrouwen en mannen nodig hebben is een goede (beroeps)opleiding. Dan kunnen ze de Nederlandse taal leren en in dit land integreren. Ze moeten zichzelf ten minste kunnen redden als het huwelijk misloopt. Anderzijds moeten we als samenleving hardop durven zeggen dat huwelijksmigranten pas welkom zijn als ze in staat zijn om een bijdrage te leveren aan de verdere ontwikkeling van Nederland. Waarom stellen we dergelijke eisen wel aan economische migranten, maar niet aan huwelijksmigranten? Het wordt tijd dat we hun op dezelfde manier tegemoettreden.''

Dring je door huwelijksmigratie aan strenge regels te binden ook het probleem van de gedwongen huwelijken onder allochtonen terug?

,,Ik ben de afgelopen jaren als studentendecaan in Twente nogal wat, zeg, autochtone jongens en meisjes tegengekomen die onder druk van hun ouders een studierichting kozen. Soms durfden ze pas in het derde studiejaar te bekennen dat ze zich daar hoogst ongelukkig onder voelden. Invloed van ouders op de keuzes die kinderen maken vind je in alle lagen, in alle kringen, onder alle bevolkingsgroepen in de samenleving. Met de net geformuleerde nieuwe eisen aan huwelijksmigratie voorkom je niet dat ouders hun zoon of dochter uithuwelijken. Men wacht gewoon langer. Jonge allochtonen moeten zelf tot het inzicht komen dat gedwongen huwelijken niet meer van deze tijd zijn. Datzelfde geldt voor de ouders. Die moeten leren hun kinderen de vrijheid toe te staan eigen keuzes te maken. Dat vraagt om een mentaliteitsverandering.''

Allochtone jongeren moeten dus tegen hun eigen ouders in opstand komen. Is de sfeer daar nu wel naar?

,,De verharding van het debat over integratie drukt hen in het defensief. Dat is de realiteit, maar tegelijkertijd moeten ze wel nadenken over zaken als huwelijksmigratie. Hoe zien ze hun toekomst in Nederland? Organisaties als Islam en Burgerschap, TANS, de beweging van goedopgeleide Marokkaanse jongeren en Forum, het centrum voor multiculturele ontwikkeling, zouden daarin het voortouw kunnen nemen, geholpen door lokale en regionale groeperingen. Allochtone jongens en meisjes hier hebben geen keus. Ze moeten veranderen.''

Wilt u reageren? Stuur uw reactie naar zbrieven@nrc.nl of schrijf het Zaterdags Bijvoegsel, Postbus 8987, 3009 TH Rotterdam