Alain Juppé zou Chirac moeten redden

De Franse oud-premier Alain Juppé, steun en toeverlaat van president Jacques Chirac, is veroordeeld wegens fraude in Parijs, ten tijde van Chiracs burgemeesterschap.

De Franse oud-premier Alain Juppé is gisteren veroordeeld tot anderhalf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf. De rechtbank acht bewezen dat Juppé van 1983 tot 1995 de lonen van zeven medewerkers van het hoofdkantoor van de toenmalige politieke partij RPR heeft laten uitbetalen door de gemeente Parijs. Juppé was in die periode wethouder van Financiën onder toenmalig burgemeester Jacques Chirac. De RPR was de partij van Chirac.

Het vonnis is zwaarder dan de eis. Het openbaar ministerie had acht maanden voorwaardelijke gevangenisstraf geëist. Bovendien oordeelde de rechter dat Juppé tien jaar lang niet gekozen mag worden in een politieke functie. Het OM had expliciet verzocht Juppé niet te veroordelen tot onverkiesbaarheid. Na de uitspraak verliet Juppé bleek en enigszins wankelend de rechtszaal. Hij gaf geen commentaar.

`Een drievoudige straf' werd de veroordeling direct na het bekendworden van het vonnis genoemd. Voor Juppé zelf, voor de door hem geleide UMP, de Unie voor de Presidentiële Meerderheid, en voor president Jacques Chirac. Het is zomaar één van de analyses. Volgens een andere ging het er, nu de `kroonprins' is `gesneuveld', om spannen of de macht in het land in handen blijft van `het Huis Chirac'.

Het is alleen nog wachten op het bericht dat Chirac zijn koninkrijk voor een paard wil geven, om van de zaak-Juppé een heuse Shakespeare-aan-de-Seine te maken. Maar het drama komt daar hoe dan ook in de buurt.

De veroordeelde, behalve voorzitter van de UMP ook burgemeester van Bordeaux, had zelf eerder deze maand gezegd uit de politiek te zullen stappen bij een veroordeling, en ,,naar Amerika'' te emigreren. Dat deed hij gistermiddag nog niet. Vooralsnog deed hij er persoonlijk lijkbleek het zwijgen toe en liet hij zijn advocaat aankondigen in hoger beroep te zullen gaan, waardoor de werking van het vonnis automatisch is opgeschort, tot mogelijk een jaar.

Dat betekent een nieuwe periode van onzekerheid, waaraan het vonnis van gistermiddag een einde had moeten maken. Zoals al enkele decennia lang was Juppé ook deze keer de gedoodverfde engel die Chirac uit een benard parket moest gaan bevrijden. Als eenmaal de rechtszaak achter de rug was, zou de president eindelijk zaak maken met de langverbeide herschikking van de ministersposten in zijn regering – en de vrijgeproken Juppé een ereplaats geven in de nieuwe ploeg. Wie weet zou de oud-premier zelfs opnieuw premier worden, ten koste van de al een tijdje niet meer zo populaire zittende zetbaas Jean-Pierre Raffarin.

De vraag is waarom Chiracs positie benard zou zijn. Zijn UMP, uiteenlopend rechts, speciaal voor zijn herverkiezing als president bijeengeveegd door Juppé, beschikt over een overweldigende meerderheid in de Assemblée. Even comfortabel is Chiracs machtsbasis in de Senaat en in een reeks van adviserende, toetsende en anderszins invloedrijke instituten van staat. Wat kan hij vrezen?

Het rivaliserende Huis Sarkozy, van Nicolas Sarkozy. De minister van Binnenlandse Zaken is wegens een – werkelijk of vermeend, het is nog niet duidelijk – effectief criminaliteitsbeleid ongekend populair. Veel populairder dan Chirac zelf, en zeer veel populairder dan Juppé. Hij heeft presidentiële ambities, die hij bovendien als een nar die het hof tergt niet onder stoelen of banken steekt. Hij zaagt lustig aan poten van andere stoelen.

Sarkozy is, hoewel ondergeschikt minister van Chirac, een gevaar. Juppé, zo wilde de presidentiële berekening, moest dat gevaar indammen, demonteren. Juppé, en Juppé alleen werd daartoe door Chirac in staat geacht. Van de briljante student aan 's lands respectabelste Hogescholen heeft mentor Chirac altijd al het onmogelijke verwacht en gedaan gekregen. Hij maakte in Chiracs kielzog carrière. Bij de toenmalige Chirac-partij RPR, als wethouder op het stadhuis van Parijs waar Chirac burgemeester was, als minister van Begroting en van Buitenlandse Zaken onder premier Chirac, als premier ten slotte toen zijn leidsman president werd in 1995.

Het belangrijkste wat de stijve en nooit erg populaire Juppé heeft gedaan is Chirac nooit verraden. Anders dan Sarkozy, die bij de presidentsverkiezingen van 1995 voor Edouard Balladur koos en daarmee op het verkeerde paard gokte, bleef Juppé de trouwste onder Chiracs dienaren. Hij fraudeerde zelfs, zoals de rechtbank heeft vastgesteld – en naar velen menen in Chiracs opdracht – en hield de baas van destijds, anders dan zijn medeverdachten deden, uit de wind. Hij bleek zelfs bereid een aantekening op zijn strafblad te incasseren, zodat hij zich tien jaar lang niet verkeisbaar kan stellen.

Juppé werd in 1997 gedwongen tot een smadelijke aftocht, ten gevolge van een maandenlange platlegging van het land uit protest tegen zijn als al te bruusk ervaren hervormingsplannen. Chirac noemde hem desondanks `de beste van ons allemaal'. Het hoger beroep is ongetwijfeld bedoeld om dat paradepaard alsnog te redden.