Toekomst Duitse CAO's inzet strijd

In Duitsland wordt weer gestaakt. Om loon, werktijd en eigenlijk om de CAO's.

Ze zijn er weer. De petjes en de vlaggen. De verwijten over en weer. Met prikacties in de metaal en een staking in de media hebben Duitse vakbonden deze week de temperatuur aan de onderhandelingstafels verhoogd. In 75 Zuid-Duitse bedrijven werd het productieproces tijdelijk onderbroken, tientallen kranten verschenen na een staking van redacteuren met bescheiden edities.

Formeel gaat het de machtige bonden IG Metall en Verdi om loonsverhogingen en kortere werktijden. Op de achtergrond gaat om het om de toekomst van het Duitse CAO-overleg zelf.

IG-Metall, vorig jaar nog roemloos ten onder gegaan in een gevecht over de invoering van de 35-urige werkweek in de oostelijke deelstaten, maakt zich nu sterk voor behoud van de korte werkweek in West-Duitsland. De werkgevers willen voor bedrijven die gezegend zijn met een overvolle orderportefeuille de mogelijkheid afdwingen de werktijd te verruimen van 35 uur tot maximaal 40 uur. De bonden willen daar niet aan. ,,We zouden onze handtekening moeten zetten onder [een afspraak die] nog eens 400.000 werklozen produceert'', fulmineerde vakbondsvoorzitter Jürgen Peters gisteren. Daarnaast eist Peters een loonsverhoging van 4 procent. De werkgevers bieden slechts twee keer 1,2 procent over een periode van 27 maanden.

Na vijf vruchteloze onderhandelingsrondes met de uitgevers besloten Verdi en de vakbond van journalisten (DJV) woensdag tot de eerste stakingsactie bij kranten sinds 15 jaar. De uitgevers willen de lonen gedurende twee jaar bevriezen, vijf vakantiedagen schrappen, evenals een kwart van het vakantiegeld. Daarnaast willen ook de uitgevers de werkweek verlengen tot 40 uur (nu 36,5 uur). De kranten kampen al drie jaar met teruglopende inkomsten. Met staken komt geen adverteerder terug, waarschuwde de onderhandelaar van de krantenuitgevers.

De werkgevers in diverse sectoren lopen al jaren te hoop tegen het algemeen verbindende karakter van CAO's. Zij willen een flexibeler systeem dat meer rekening houdt met de omstandigheden per bedrijf. Een goed lopende onderneming in de metaal moet – zonder tussenkomst van de bond – de mogelijkheid hebben de werktijd te verlengen. Een slecht lopend bedrijf moet dat zelfs kunnen doen zonder meer loon uit te betalen. Werkgeversorganisatie Gesamtmetall wil geen CAO zonder een dergelijke optie, IG Metall wil geen Tarifvertrag met een dergelijke optie.

Het starre karakter van CAO's is ook een heikel politiek dossier. De conservatieve oppositie wilde via wetgeving een flexibeler systeem afdwingen. De SPD van Gerhard Schröder wist dat te voorkomen door de bonden en werkgevers op te roepen zélf voor meer flexibiliteit te zorgen.