Onenigheid over toetreden Turkije tot Europese Unie

Binnen het kabinet is onenigheid ontstaan over een mogelijk Turks lidmaatschap van de Europese Unie. Ten minste twee ministers koesteren principiële bezwaren tegen toetreding van Turkije.

De ministers Veerman (Landbouw, CDA) en Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) zijn van mening dat Turkije wegens zijn andere cultuur en religie niet thuishoort binnen de EU. Dit hebben bronnen rond het kabinet vanmorgen bevestigd.

Het standpunt van het tweetal staat op gespannen voet met dat van het kabinet tot dusverre. Dat heeft steeds de lijn gevolgd dat Turkije in beginsel wél lid kan worden van de EU mits het voldoet aan de politieke en economische criteria die hiervoor in EU-verband zijn opgesteld. Het kabinet wil de zaak komende maand opnieuw grondig in de ministerraad bespreken.

De kwestie van de Turkse toetreding zal een van de hoofdpunten vormen van het Nederlandse voorzitterschap van de EU in de tweede helft van dit jaar. Turkije is nu nog kandidaat-lidstaaat. De Europese leiders hebben eind 2002 in Kopenhagen afgesproken dat ze in december 2004 zouden besluiten of Turkije ver genoeg is met zijn politieke en economische hervormingen. Als dat het geval is, kunnen de onderhandelingen over een EU-lidmaatschap van Turkije beginnen.

Behalve Remkes staan ook andere VVD'ers gereserveerd tegenover een mogelijk Turks lidmaatschap van de EU, zij het niet uit principiële overwegingen. Zij vinden dat minister Bot (Buitenlandse Zaken) te makkelijk omgaat met de vraag van een mogelijk Turks lidmaatschap van de Europese Unie.

Bot, zelf voormalig ambassadeur in Ankara, heeft altijd sympathiek tegenover de Turken gestaan. Hij was tot voor kort ook lid van de adviesraad van de Stichting Nederland Turkije, die het moderne Turkije over het voetlicht wil brengen. Bot heeft sinds zijn aantreden echter nadrukkelijk verklaard dat Turkije slechts lid kan worden als het aan de EU-criteria voldoet.

Vice-premier Zalm, tevens minister van Financiën, vindt volgens bronnen rond het kabinet niettemin dat Bot te veel ,,uitstraalt'' dat de discussie over een Turks EU-lidmaatschap een gelopen race is. Dat komt je onderhandelingspositie niet ten goede, meent hij. Zalm is bovendien van mening dat de EU eerst het landbouwbeleid moet hervormen voordat Turkije lid zou kunnen worden.

Ook het Tweede Kamerlid Van Baalen verklaarde vanmorgen te vrezen dat Bot tot de ,,rekkelijken'' behoort wanneer het gaat om de vraag of Turkije rijp is voor een EU-lidmaatschap. Van Baalen: ,,Ik ga er vanuit dat hij wegen zal zoeken om het starten van onderhandelingen over de toetreding niet te blokkeren.''