Grootste oorlog Afrika in W-Soedan

Het Soedanese regeringsleger heeft gisteren bombardementen uitgevoerd in Tsjaad en langs de grens met zijn westelijke buurland. De oorlog in de westelijke regio Darfur van Soedan tussen regering en rebellen is de afgelopen weken verhevigd en uitgegroeid tot de grootste oorlog van Afrika.

Ooggetuigen vertellen hoe gisteren Soedanese gevechtsvliegtuigen bommen uitwierpen in het Tsjadische gedeelte van het grensstadje Tiné. Volgens vluchtelingenwerkers hebben er nu vrijwel dagelijks bombardementen plaats langs de grens. De afgelopen week vluchtten 18.000 Soedanezen naar Tsjaad, waar meer dan 100.000 vluchtelingen verblijven. In Darfur zelf zijn een geschatte een miljoen mensen ontheemd.

De oorlog in Darfur begon ruim een jaar geleden. In het gebied opereren twee rebellengroepen die autonomie eisen van de regering in Khartoum. Bovendien woedt er een steeds explosiever conflict tussen Arabische en Afrikaanse stammen over land, dat schaarser wordt door woestijnvorming. Religie speelt geen rol, zoals het geval is in de oorlog tussen Noord- en Zuid-Soedan. Alle bewoners van Darfur zijn moslim.

De oorlog in Darfur gaat gepaard met grove schendingen van de mensenrechten. In de verscheidene oorlogen in Soedan de afgelopen jaren werden in de gebieden de Nubabergen en het olierijke gebied Upper Nile door de regering en geallieerde milities de tactiek van de verschroeide aarde toegepast. Dit gebeurt opnieuw maar nu nog heviger in Darfur.

De strijd in Darfur speelt zich goeddeels achter gesloten duren af. Hulporganisatie krijgen van de regering geen of nauwelijks toestemming in het gebied te opereren. Een kamp met 10.000 ontheemden in Nyala werd onlangs door de overheid gesloten. Volgens een schatting van hulporganisaties krijgt nog geen 15 procent van de slachtoffers hulp.

Het regeringsleger valt samen met nomaden van Arabische milities boerendorpen aan waar rebellen van Afrikaanse afkomst worden vermoed. Daarbij worden helikopters, bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen ingezet. Na afloop mogen Arabische milities plunderen en bewoners verkrachten. Volgens een bron binnen de Verenigde Naties worden kinderen die worden verdacht van sympathie voor de rebellen, gevangen gehouden door de Soedanese geheime dienst.

De grootste rebellengroep is het Soedanese Bevrijdingsleger (SLA). Het SLA zegt dat het regeringsleger de afgelopen maanden 2.300 dorpen heeft vernietigd. SLA-leider Abdelwahid Mohamed Ahmed Al-Nour zei onlangs in een zeldzaam interview met Le Monde: ,,Darfur is gemarginaliseerd want de Arabische machthebbers in Khartoum willen ons primitief houden. Maar nu vechten we voor onze rechten. We willen scholen, ziekenhuizen en ons aandeel in de nationale rijkdom.''

De oudste oorlog in Soedan is die tussen het niet-islamitische/Afrikaanse zuiden en het gearabiseerde noorden. Onder grote Amerikaanse druk wordt dat conflict vermoedelijk binnenkort beslecht met een moeizaam bereikt vredesverdrag. Tot voor kort wilde Amerika de vooruitgang in dit vredesoverleg niet in gevaar brengen door al te openlijk over de oorlog in Darfur te praten. Aan die politiek lijkt een einde te komen: Amerika en andere westerse landen beginnen druk uit te oefenen op Khartoum om een einde te maken aan de hevige strijd in Darfur. Het Soedanese regime bestempelt de rebellen in Darfur als bandieten. De regering heeft gezworen dat de optie van autonomie of onafhankelijkheid zoals voorzien in het vredesverdrag met de zuiderlingen, nooit voor Darfur zal gelden.