Gelijke behandeling van dopingzondaars lijkt nabij

Als de laatste vierde sportbonden tekenen, kan de antidopingcode worden ingevoerd. Dan komt er een einde aan de ongelijke behandeling van op doping betrapte sporters.

De antidopingcode, die dit jaar wereldwijd wordt ingevoerd, moet nog door vier internationale sportbonden worden ondertekend. Het gaat om de FIFA (voetbal), UCI (wielrennen), FIVB (volleybal) en IBF (badminton). Volgens vertegenwoordigers van het wereldantidopingbureau WADA, gisteren op een bijeenkomst in Lausanne, gaat het om een formele afhandeling en hebben alle federaties getekend als in augustus in Athene de Olympische Spelen beginnen.

De antidopingcode vervangt de verzamelde dopingreglementen en beoogt dat alle sporters die worden getest gelijk behandeld en gestraft worden. Die harmonisatie moet voorkomen dat, zoals in het verleden is gebeurd, voetballer Frank de Boer drie maanden wordt geschorst, atleet Troy Douglas twee jaar en zwemster Claudia Poll uit Costa Rica aanvankelijk vier jaar.

Het is geen toeval dat FIFA en de UCI tot de laatste vier behoren die hebben gewacht met tekenen. Voorzitter Sepp Blatter van de voetbalfederatie en zijn collega Hein Verbruggen van de wielerunie hebben zich hardnekkig verzet tegen een mondiale dopingcode waarin de strafmaat bestond uit een sanctie van `twee jaar' bij een eerste overtreding en `levenslang' bij een tweede vergrijp. Pas nadat die in hun ogen ridicuul hoge straf is versoepeld, hebben zij de WADA-code geaccepteerd, zij het niet van harte. Het wachten is nu op de formele goedkeuring door het congres van de vier overgebleven federaties.

Hoewel bij WADA-voorzitter Dick Pound geen twijfel heeft bestaan over acceptatie van de code door de FIFA, werd woensdag bekend gemaakt dat voorzitter Blatter hem in een persoonlijk gesprek dat nogmaals heeft bevestigd. Voor de status en de beeldvorming van de antidopingcode is het van belang dat de voetballers meedoen; zij vertegenwoordigen 's wereld populairste en meest beoefende sport. Bovendien wordt het EK voetbal in Portugal in juni de eerste grote test voor de WADA-code.

Aan de straf van twee jaar die door de FIFA en UCI als een ernstige inbreuk op het arbeidsrecht wordt gezien en waarvan zij vrezen te worden geconfronteerd met hoge schadeclaims kan worden afgeweken. Dankzij de toevoeging in de code dat bij gebruik van relatief onschuldige producten als het geestverruimende cannabis, het vochtafdrijvend middel diureticum of het anti-astmamiddel efedrine kan een straf variëren van een `waarschuwing' tot maximaal `één jaar'. Voorwaarde is wel dat die middelen niet prestatiebevorderend mogen zijn. Verder kan een straf van twee jaar maximaal tot de helft worden teruggebracht als de sporter kan aantonen buiten zijn schuld te zijn gedrogeerd. Volgens de antidopingcode moet er dan sprake zijn van `buitengewone omstandigheden'.

De verwachting is dat de sancties op grond van de WADA-code tot de nodige rechtszaken zullen leiden, waarna de jurisprudentie voor een balans in de strafmaat zal zorgen. Hoewel veel advocaten de rechtmatigheid van de verplichting bestrijden, zijn sporters op grond van de antidopingcode alleen gerechtigdheid bij het internationale sporttribunaal CAS in beroep te gaan. Matthieu Reeb, secretaris-generaal van CAS, vertelde gisteren dat uitspraken alleen getoetst kunnen worden bij het hooggerechtshof in Zwitserland, omdat CAS in Lausanne is gevestigd en onder de Zwitserse wetgeving valt.

Steeb liet merken die stap met vertrouwen tegemoet te zien, omdat vorig jaar de Russische skiloopsters Lazutina en Davilova door de Zwiterse rechter in het ongelijk zijn gesteld. Zij hadden de voor hen negatieve uitspraak van CAS aangevochten op grond van vermeende belangenverstrengeling met het IOC. Zij waren gestraft voor dopinggebruik bij de Winterspelen van 2002. De uitspraak van de Zwitserse rechter in die zaak beschouwt Steeb als een legitimatie voor het bestaan van CAS.

Nadat alle internationale sportbonden de antidopingcode voor de Spelen van Athene hebben geaccepteerd, volgen de regeringen twee jaar later. Voor die groep gelden de Winterspelen van 2006 in Turijn als deadline. De overheden hebben uitstel van WADA gekregen, omdat zij niet bevoegd zijn een privaatrechterlijk document van een non-gouvernementele organisatie te ondertekenen. De landen hebben vorig jaar zelf besloten de antidopingcode daarom maar via een conventie te regelen onder de hoede van de VN-organisatie Unesco.

Ondanks alle medewerking blijft de financiële ondersteuning voor WADA een punt van zorg. Het blijkt dat veel landen niet aan hun betalingsplicht voldoen, met als gevolg dat WADA volgens directeur David Howman vorig jaar mei bijna in liquiditeitsmoeilijkheden kwam. Door druk uit te oefenen op de wanbetalers onder de regeringen vooral de Amerikaanse kon een crisis worden voorkomen. Wat niet wegneemt dat de geldzorgen aanhouden. Over het jaar 2003 is twintig procent van de contributie nog niet betaald en voor het jaar 2004 is nog maar vijf miljoen van het totale jaarbudget van twintig miljoen dollar binnen. Om te voorkomen dat WADA door geldgebrek opnieuw in de problemen komt, heeft het IOC begin januari 500.000 dollar gedoneerd.