`Bouwfraude-netwerk is nog intact'

Justitie vervolgt zeven ambtenaren voor betrokkendheid bij de bouwfraude, zo werd gisteren bekend. De gemeente Hoorn wil dat meer ambtenaren worden aangepakt.

`Geen prioriteit' kreeg het Westfriese Hoorn te horen toen de gemeente vorig jaar het openbaar ministerie vroeg een corruptieonderzoek in te stellen naar een ambtenaar. Daarom heeft de gemeente nu zelf maar een forensisch accountant ingeschakeld. ,,Wij willen de waarheid'', zegt burgemeester G. van Veldhuizen.

Justitie maakte gisteren bekend dat zeven ambtenaren vervolgd worden wegens het aannemen van smeergeld uit de bouwsector. Eerder zijn twaalf ambtenaren als verdachte aangemerkt: negen ambtenaren van Rijkswaterstaat en Rijksgebouwendienst, twee van de provincie Zuid-Holland en één van de gemeente Hoorn.

Over de corruptie in de bouw beschikte justitie over de gedetailleerde verklaringen van klokkenluider Ad Bos, oud-directeur van Koop Tjuchem. Hij vertelde en detail hoe ambtenaren werden beloond voor hand- en spandiensten. Tegen tientallen ambtenaren en politici werden bij justitie en de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid beschuldigingen geuit. Maar dat leidde niet tot omvangrijk onderzoek.

Hoorn is in de media afgeschilderd als meest corrupte gemeente van het land, vertelt burgemeester Van Veldhuizen. Een onjuist beeld, volgens hem, want Hoorn blijkt nou net een opmerkelijk zelfreinigend vermogen te hebben.

Onder de ambtenaren die worden vervolgd is inderdaad de oud-directeur gemeentewerken van zijn gemeente, zegt Van Veldhuizen. Maar dat de man vervolgd kan worden is wel te danken aan de aangifte die de gemeente deed, en aan feiten die Hoorn zelf boven water gehaald heeft.

Hoorn ontdekte ook belastende informatie over een tweede ambtenaar. Hij is inmiddels veroordeeld wegens valsheid in geschrift, maar een onderzoek naar corruptie, zoals de gemeente vorig jaar vroeg, daar wil justitie niet aan. ,,Ik kan wel zeggen dat wij teleurgesteld zijn'', zegt Van Veldhuizen.

Het gebrek aan daadkracht bij justitie, valt Hoorn zwaar. De gemeente moest twee jaar wachten voordat justitie besloot tot vervolging van de oud-directeur gemeentewerken. De burgemeester: ,,Justitie had sneller moeten acteren. Zolang wachten, dat tast de reputatie van alle betrokkenen aan.''

Volgens voormalig Tweede-Kamerlid Rob van Gijzel (PvdA) zijn justitie en rijksrecherche ,,schromelijk tekort geschoten''. ,,De parlementaire enquêtecommissie mocht niet te diep graven in zaken waarbij ambtenaren omgekocht werden, want dan zou ze justitie voor de voeten lopen'', zegt van Gijzel. ,,Je ziet nu dat het openbaar ministerie alleen de zaken voor de rechter brengt die in de allereerste fase door Ad Bos zijn aangedragen. Justitie heeft zelf geen enkel verder onderzoek verricht. Het aantal ambtenaren dat nu vervolgd wordt, staat in schril contrast met het grote aantal medewerkers van bouwbedrijven dat wordt vervolgd. Het lijkt er op dat men terugschrikt voor `bevuiling van eigen nest'''.

De consequenties daarvan laten zich raden, volgens Van Gijzel. Ambtenaren die nu niet aangepakt worden, voelen zich veilig. Het netwerk dat bouwfraude jarenlang in stand hield slaapt, maar is wel nog intact. Bovendien is er het risico dat ambtenaren die nu de dans ontspringen, chantabel zijn door mensen die weten waar ze in het verleden bij betrokken zijn geweest.

,,Er is veel te weinig gedaan met de conclusies en aanbevelingen van de enquêtecommissie'', concludeert Van Gijzel. ,,Alleen staatssecretaris Wijn en voormalig minister Kamp (VROM) hebben zich uit de naad gewerkt. De rest heeft het laten lopen. De afhandeling door justitie is daar een uiting van.''

Minister Donner (Justitie) heeft al eerder in de Tweede Kamer laten weten dat het openbaar ministerie en de politie onvoldoende capaciteit hebben om alle fraude in de bouw te onderzoeken.

Volgens een woordvoerder van het landelijk parket in Rotterdam zijn álle dossiers onderzocht van ambtenaren die in het kader van de Bos-boekhouding zijn genoemd. Dat zijn volgens de woordvoerder de eerder genoemde twaalf ambtenaren. Vervolgonderzoek naar frauduleuze praktijken in Hoorn is volgens hem niet de competentie van het landelijk parket. ,,Daar gaat het parket van Alkmaar over.''

Volgens het parket Alkmaar gaat op het stadhuis in Hoorn ,,een stroom geruchten'' rond over malversaties en wie daarbij betrokken zouden zijn. ,,Maar het gaat vooralsnog om losse roddels en geruchten waar we strafrechterlijk nog niets mee kunnen. Het is zaak dat de gemeente eerst zelf onderzoek binnen haar organisatie laat verrichten. Als dat onderzoek aanleiding geeft tot verdere stappen, zullen we dat zeker oppikken. We hebben concrete verdachten nodig, anders kunnen we overal wel invallen gaan doen.''

Hoorn heeft vorig jaar al een begin gemaakt met het opschonen van het geweten van de organisatie, zegt burgemeester Van Veldhuizen. De verhoudingen tussen ambtenaren, politiek en bouw waren in de gemeente (67.000 inwoners) waren te nauw. En niet alleen in Hoorn. De enquête bouwnijverheid legde zulke structuren ook elders bloot.

Toch wordt nergens met zoveel voortvarendheid schoon schip gemaakt, als in Hoorn. Sinds de bouwfraude aan het licht kwam, heeft in Hoorn een grote bestuurlijke verandering plaatsgevonden. ,,Om opnieuw te kunnen beginnen, moeten we eerst de structuren uit het verleden blootleggen'', legt de burgemeester uit die sinds augustus in functie is. ,,Wij gaan de confrontatie met het verleden aan. Iedereen die zijn verhaal kwijt wil, is welkom.''

Intussen voert Hoorn gedragscodes en betere inkoopprocedures in. Van Veldhuizen: ,,Hoorn beweegt zichzelf richting integriteit. Wat mij opvalt is dat ik dergelijk bewegingen bij bouwbedrijven niet waarneem.''