Afknappen

Of het een algemeen menselijk verschijnsel is weet ik niet, maar mij gebeurt het wel eens dat één enkele opmerking plotseling een enorme afkeer oproept. Iemand zegt iets en ineens voel je als een steekvlam de hekel in je oplaaien. Het omgekeerde heb ik ook meegemaakt. Een opmerking wordt als zo bot ervaren dat je iemand ter plekke ziet verstijven. Je weet niet precies waarom, maar je beseft wel onmiddellijk dat het tussen jou en die persoon nooit meer goed komt. Afknappen heet het verschijnsel en voor zover ik weet, is er nooit onderzoek naar gedaan.

Laatst had ik het met Prem Radhakishun, de advocaat die het allochtonenprogramma Prem Time maakt. In een interview met Het Parool zei hij over Ayaan Hirsi Ali: ,,Dat is gewoon een gefrustreerde vrouw die wat haar is aangedaan door haar familie en cultuur, uitleeft op de islam.''

Hij leek mij wel een sympathieke praatjesmaker, die Prem, maar ineens, boem, afgeknapt! Begrijp mij goed: er is niets tegen kritiek op Hirsi Ali. De kritiek mag ook hard en onaangenaam zijn, want het gaat per slot om een openbaar debat. Maar wat mijn weerzin inboezemt, is de opmerking dat Ayaan Hirsi Ali ,,gewoon een gefrustreerde vrouw is''.

Het is een oude, maar nog altijd effectieve truc om iemand met wie je van mening verschilt `gefrustreerd' te noemen. Van de psychiatrie weten wij allemaal dat frustraties de oorzaak zijn van allerlei geestesziekten. Van gefrustreerd naar ziek is dan nog maar een kleine stap. Iemand gefrustreerd verklaren, heeft het grote voordeel dat wij de argumenten niet meer serieus hoeven te nemen. Bent u het niet met haar eens inzake de besnijdenis van meisjes? Maakt u zich vooral geen zorgen. Zij is gefrustreerd. En ziek.

Het gefrustreerd of ziek verklaren van iemand met wie je het niet eens bent, is een eerste stap naar het fascisme. Nog altijd zitten overal ter wereld gevangenissen en inrichtingen vol met mensen die door hun tegenstanders onder het label `gefrustreerd en ziek' zijn opgeborgen.

De opmerking van Prem Radhakishun is behalve weerzinwekkend ook nog hypocriet, want als je naar zijn programma kijkt, zie je eigenlijk niets anders dan een stoet van gefrustreerden. De mensen die hij aan het woord laat, voelen zich gefnuikt in hun verwachtingen en ambities. Ze hebben allemaal wel wat te klagen. Dat is tragisch genoeg, maar Prem leeft van die frustraties, hij vult zijn zakken ermee. In het interview met Het Parool lijkt hij zich minder zorgen te maken over het leed van de allochtonen dan over zijn eigen kijkcijfers. Die moeten naar een miljoen.

Prem Radhakishun geeft niet alleen interviews in Het Parool, hij schrijft ook columns in die krant. Toen ik die stukjes uit het archief had gevist, ging ik ze met andere ogen lezen. Zo gaat Prem er prat op dat er maar weinig consistentie zit in zijn opvattingen. Hij is voor de SP, maar ook tegen de SP. Hij is voor de VVD, maar ook tegen de VVD. Hij is voor Godett, maar ook tegen Godett. Eigenlijk is hij voor iedereen en ook weer tegen iedereen, zo lang hij in zijn springerigheid maar door iedereen sympathiek wordt gevonden.

Ook is hij erg trots op zijn eigen emotionaliteit, die hij volgens mij als een raskenmerk ziet. In zijn Prem Time klinkt alles lekker druk en salsa, elke tekst wordt op een retteketettoon uitgesproken en er is geen moment van bespiegeling, want wij moeten alweer naar het volgende itempje. Ik denk dat Prem zo'n beetje alles vertegenwoordigt waar Naipaul zo'n hekel aan heeft, maar ja, Naipaul is ook zo iemand die voortdurend door zijn tegenstanders is uitgemaakt voor `gefrustreerd'.

Afgeknapt op Prem. Oeh!