Wie treffen volgens Hutton blaam?

Het rapport van Lord Hutton telt, los van de appendices, 328 pagina's. Wat zijn de belangrijkste conclusies?

Over Kelly's dood

Kelly pleegde zelfmoord; er waren geen `derden' betrokken bij zijn dood. Hij stierf door het doorsnijden van een pols, een overdosis pijnstillers en een hartaandoening. Geen van de betrokkenen voorzag, noch had moeten voorzien dat Kelly onder de druk waaraan hij blootstond zelfmoord zou plegen. Onzekerheid blijft bestaan over het definitieve waarom, maar extreem verlies aan zelfvertrouwen en vermeende publieke schande speelden vermoedelijk een hoofdrol. Kelly was voor zijn werkgever, het minsterie van Defensie, moeilijk benaderbaar voor hulp of advies. Hij overtrad de regels door met Gilligan te praten. Hij vreesde dat hij zijn baan zou verliezen en dat zijn levenswerk, zijn expertise op het gebied van massavernietigingswapens (mvw's), ondermijnd werd.

Andrew Gilligan

Gilligans centrale mededeling dat Downing Street waarschijnlijk wist dat de '45 minutenclaim' [over de paraatheid van Iraakse mvw's] fout was toen die in het dossier van september 2002 werd opgenomen, was een ongefundeerde en zware beschuldiging die de integriteit van de regering en de inlichtingendiensten aantastte. De diensten vonden de 45 minutenclaim destijds geloofwaardig. Dat dat achteraf gezien niet zo is, valt buiten het bereik van het Kelly-onderzoek. Dat de claim niet in een ontwerpversie van het dossier voorkwam, was niet omdat de diensten er niet in geloofden, zoals Gilligan zei. Het is onmogelijk te weten wat Kelly precies tegen Gilligan vertelde, maar de strekking dekte niet Gilligans beschuldiging.

De BBC-leiding

Door gebrekkige redactionele controle kon Gilligans verslag worden uitgezonden, zonder dat de eindredactie wist wat hij ging zeggen. BBC-bestuurders hielden Gilligans aantekeningen later niet tegen het licht, waarop zijn beschuldigingen zouden zijn gebaseerd en bleef hem onterecht verdedigen. Alastair Campbell voerde de strijd met de omroep op. De klachtenprocedure van de omroep werkte niet goed. Het bestuur verdient kritiek omdat het geen openbaar excuus heeft gemaakt.

Het Irak-dossier

Blairs wens om een zo overtuigend mogelijk dossier te hebben kan John Scarlett, voorzitter van het Joint Intelligence Committee (JIC) dat de inlichtingendiensten politiek coördineert, er onbewust toe hebben gebracht de tekst stelliger te maken dan onder normale omstandigheden zou zijn gebeurd. Het JIC wilde de tekst consistent houden met de inlichtingen zelf. De term 'opgesekst' kan van toepassing zijn op het zo sterk mogelijk maken van de tekst, niet als er mee wordt bedoeld dat foute informatie werd ingebracht, zoals Gilligan zei. Zijn beschuldiging heeft daarom geen grond. De vraag of de inlichtingen op zichzelf deugdelijk waren, valt buiten Kelly-onderzoek.

Kelly's naam

Er was geen oneervolle of clandestiene, heimelijke strategie om zijn naam bekend te laten worden. Het was noodzakelijk om Kelly te laten getuigen voor een Lagerhuiscommissie. De regering had beschuldigd kunnen worden van een cover-up, als ze niet had gezegd dat iemand zichzelf naar voren had geschoven als bron van Gilligans bericht. Het was aannemelijk dat Kelly's naam sowieso bekend zou worden, zoals de regering dacht. Defensie had hem moeten vertellen dat zijn naam bekend zou worden. Toen dat was gebeurd, probeerde Defensie hem in enige mate te helpen. Kelly's moeilijke benaderbaarheid geldt als verzachtende omstandigheid. De openbaarmaking van zijn naam voerde de druk op hem verder op.

The Sun

Lord Hutton betreurt dat zijn rapport is gelekt naar de boulevardkrant The Sun, die gisterochtend uit de conclusies citeerde, en wil dat onderzocht wordt hoe de krant aan het rapport is gekomen.

WWW.NRC.NL Volledig rapport Hutton