Nieuwe ronde voor Blair

Tony Blair en het Britse kabinet zijn ondubbelzinnig vrijgepleit van misleiding van parlement en volk in de affaire-Kelly. Onderzoeksrechter Lord Hutton liet er gisteren geen misverstand over bestaan wie wél schuld treft: de BBC, de Britse omroep die in een veelbeluisterd radioprogramma ,,ongegronde'' beschuldigingen publiceerde dat Downing Street de dreiging van Iraakse massavernietigingswapens had aangedikt (`sexed up') om zodoende de oorlog tegen Saddam Hussein te rechtvaardigen. De algemeen gerespecteerde Britse wetenschapper en wapenexpert David Kelly was de bron van dit verhaal. Hij sprak voor zijn beurt, kwam onder immense druk van de publieke opinie te staan, zag zijn levenswerk in rook opgaan en maakte afgelopen zomer een eind aan zijn leven.

Het was een klassieke Shakespeare-tragedie met de suspense van John le Carré. Alles kwam samen: de omstreden deelname aan een oorlog, de betwiste integriteit van een regering, een onderzoeker die uit zijn rol viel en een verslaggever en diens bazen die vergaten dat voor een goed verhaal ten minste twee bronnen nodig zijn, plus het nodige onderzoek. De onafhankelijk geachte Lord Hutton moest opheldering verschaffen. Dat deed hij, en het politieke gevolg is dat Blair premier kan blijven.

Het oordeel van Hutton over de omroep was opmerkelijk hard en getuigde van weinig consideratie voor de media. De BBC heeft gisteren toegegeven dat er fouten zijn gemaakt. De voorzitter van de staatsomroep heeft ontslag genomen. De BBC zal in zelfanalyse moeten, een pijnlijk proces, dat meestal gepaard gaat met reorganisaties en personele veranderingen. Het biedt de omroep tegelijk kansen om sterker uit deze crisis tevoorschijn te komen. Dat is ook wel nodig, want het gevaar dat de regering-Blair deze kans aangrijpt om dit eerbiedwaardige instituut in het gareel te dwingen, is niet denkbeeldig.

De minister-president kon gistermiddag in het Lagerhuis triomfantelijk en strijdlustig zijn gelijk halen. Het is hem gegund, maar uit de problemen is hij nog niet. Hutton deed geen uitspraak over de kwestie waar het vóór Kelly's dood over ging, en die nu weer een hoofdthema in het politieke en maatschappelijke debat kan worden: waar zijn Saddams massavernietigingswapens? Als ze er niet zijn, waarom was dat dan niet bekend bij de Britse en Amerikaanse inlichtingendiensten? Saddams massavernietigingswapens waren voor de Britse regering de belangrijkste reden om samen met de Verenigde Staten tegen Irak ten oorlog te trekken. Tot op de dag van vandaag zijn ze niet gevonden. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, zei deze week dat Irak de verboden wapens misschien helemaal niet had.

Blair heeft dus nog genoeg uit te leggen. Het feit dat hij door Hutton is vrijgepleit zegt bovendien weinig over zijn huidige politieke positie. Die is zwak, hoewel sterker dan aan het begin van deze turbulente week. De geplaagde premier overleefde dinsdag een heel andere crisis: het Lagerhuis stemde morrend in met zijn plan voor verhoging van de collegegelden. Blairs eigen Labour-partij ging slechts met een uiterst kleine meerderheid akkoord. Hij heeft naast zijn geloofwaardigheidsprobleem inzake Irak steeds meer moeilijkheden met zijn rebellerende achterban. De hoofdbewoner van 10 Downing Street blijft ondanks Huttons positieve oordeel aangeschoten wild. Van zijn bondgenoot Bush heeft hij weinig te verwachten. Die werkt aan herverkiezing en zal zich liever niet inlaten met het politieke overleven van een oude strijdmakker. De positie van de premier is in Europa door alle rumoer ook uitgehold. Maar Blair zou Blair niet zijn als hij deze overwinning niet te gelde weet te maken. Afgeschreven is hij allerminst. Alles wat hem dezer dagen politiek niet heeft omgebracht, kan hem sterker maken.