Laat Netwerk met rust om succesvol te blijven

Met de nieuwe opzet voor Netwerk – de AVRO eruit, de EO erin – begeven de omroepbazen zich op een heilloze weg, menen Tim Dekkers en Leonard Ornstein.

De Raad van Toezicht van de Publieke Omroep beslist morgen of per 1 september definitief een einde komt aan de huidige samenstelling van de actualiteitenrubriek Netwerk: de AVRO eruit en de EO erin?

De uitruil lijkt een voorbode van een nieuwe zuilenstrijd op de Nederlandse televisie. De actualiteitenrubrieken moeten straks het profiel van een net versterken: religieuze journalistiek op Nederland 1, populistische journalistiek op Nederland 2 en linkse, intellectuele journalistiek op Nederland 3.

Toen Harm Bruins Slot, voorzitter van de Raad van Bestuur van de Publieke Omroep, dit besluit op 16 januari voorlegde aan drie verbijsterde redacties van Netwerk, was de tegenstand van redacteuren, verslaggevers, presentatoren en hoofdredacties van AVRO, NCRV en KRO heftiger dan hij had verwacht.

Emoties laaiden op. ,,Hoe viel zijn besluit te rijmen met het feit dat op de redactie van Netwerk geen enkel draagvlak bestaat voor het gedwongen vertrek van de AVRO en de komst van de EO?'', wilde iemand weten. ,,Dat is een aanvaardbaar risico'', antwoordde Bruins Slot.

Een verbazingwekkende uitspraak. Want welk ander bedrijf zou zijn kip met de gouden eieren zó de nek omdraaien als de omroepbestuurders nu met Netwerk willen doen? Netwerk is acht jaar geleden door de redacties van AVRO, KRO en NCRV opgericht. De redacteuren van Televizier, Brandpunt en Hier en Nu vonden het te zot voor woorden dat alle omroepen afzonderlijk verslag deden van het nieuws en de achtergronden daarvan. Samenwerken was dus voor de drie redacties niet meer dan logisch. Netwerk is sindsdien uitgegroeid tot de best bekeken en hoogst gewaardeerde actualiteitenrubriek van Nederland, waar gemiddeld 900.000 mensen naar kijken.

Maar wat blijft er over van de journalistieke motivatie en inzet, als een samenwerking zoals boven beschreven wordt opgedrongen? Sinds wanneer zijn redacteuren en verslaggevers poppetjes die op een Risk-speelbord met een handveeg van links naar rechts kunnen worden geschoven?

Financieel is het plan verder een kleine ramp. Een efficiëntere samenwerking tussen de omroepen is de toverformule waar politiek Den Haag de laatste jaren op hamert. Daarom waren AVRO, NCRV en KRO juist overeengekomen om de redacties op één werkvloer neer te zetten. Dat zou een bezuiniging van 10 procent hebben opgeleverd. Een gedwongen verhuizing van de EO naar Netwerk en van de AVRO naar Twee Vandaag op Nederland 2 kost veel extra geld. Je reinste verspilling, terwijl de publieke omroep juist van dat imago af wil komen.

Wat beweegt de bestuurders dan om zo met vuur te spelen? Zelf zeggen zij dat het algemene belang van de publieke omroep zwaarder weegt dan het ,,individuele belang'' van een actualiteitenrubriek. En voor dat algemene belang zijn de bestuurders bereid een verzuiling-nieuwe-stijl door te voeren.

Je hoeft niet gestudeerd te hebben om te zien dat de grote politieke stromingen weer hun eigen televisienet krijgen, net zoals in de jaren '60: het CDA heeft Nederland 1, de VVD Nederland 2 en de PvdA Nederland 3. De politieke lobby`s lijken dus opnieuw gewonnen te hebben.

Het beroerde alleen is dat de onafhankelijke journalistiek daarmee in het gedrang komt. Feit is namelijk dat de actualiteitenrubrieken het profiel van de drie netten moeten accentueren.

Door de beslissing van 16 januari wordt de klok teruggedraaid. Volgens de plannen moet Netwerk op Nederland 1 het nieuws gaan belichten vanuit een religieuze invalshoek.

Twee Vandaag op Nederland 2 moet zich sterk gaan concentreren op de, zoals dat in de nota's heet, ,,gemakzoekende, in de maatschappij teleurgestelde kijker''. Volgens onderzoeken zijn dat vooral de kijkers die nu Hart van Nederland op SBS6 aanzetten. Twee Vandaag moet dus vooral niet te serieus, niet te moeilijk worden, het liefst gericht op jongeren en met aandacht voor lekkere onderwerpen als showbizz. Nova op Nederland 3 ten slotte moet de intellectuelen van de grachtengordel bedienen.

De onnavolgbare omroeppolitiek is daarmee een directe bedreiging voor een onafhankelijke, kritische journalistiek. Het gevaar is levensgroot aanwezig dat tv-rubrieken worden geringeloord door netmanagers die naar hogere marktaandelen lonken. Alleen al om die reden zou de Raad van Toezicht morgen een blokkade moeten opwerpen tegen de karaktermoord op Netwerk. Een publiek bestel dat marchandeert met de objectiviteit en kwaliteit van de tv-journalistiek ter wille van netprofielen en kijkcijfers, is geen knip voor de neus waard.

Tim Dekkers en Leonard Ornstein zijn verslaggevers bij Netwerk.