Inlichtingen VS moeten echt beter

De Verenigde Staten moeten hun inlichtingenapparaat verbeteren. De onsuccesvolle jacht op massavernietigingswapens in Irak heeft zwakke plekken bij de inlichtingendiensten blootgelegd.

Dat heeft de vroegere Amerikaanse chef-wapeninspecteur, David Kay, gisteren in Washington gezegd tegen leden van de Senaatscommissie voor de inlichtingendiensten. Hij pleitte voor een onafhankelijk onderzoek naar de fouten die voor de oorlog zijn gemaakt.

Kay nam vorige week zijn ontslag als leider van de Amerikaanse speurtocht naar massavernietigingswapens in Irak, die tot dusverre niets heeft opgeleverd ondanks verzekeringen van hun aanwezigheid van de kant van inlichtingendiensten en politici vóór de oorlog in Irak. ,,We stonden voor een aantal verrassingen'', zei Kay gisteren tegen verslaggevers na afloop van zijn besloten bijeenkomst met de Senaatscommissie. ,,Het is heel duidelijk dat we capaciteiten nodig hebben die we op het gebied van informatieverzameling niet hebben.''

Tegen de Senaatscommissie voor de strijdkrachten zei Kay later op de dag dat ,,bijna iedereen'' fout zat wat betreft de aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak – ,,en ik reken mijzelf daar zeker ook toe''. Niet alleen de Amerikaanse inlichtingendiensten gingen ervan uit dat Irak chemische en biologische wapens had, maar ook de Fransen, Duitsers en anderen.

Kay sprak suggesties van Democratische Congresleden tegen dat analisten van de inlichtingendiensten zich onder druk gezet voelden door de regering om hun rapporten aan te scherpen en zo president Bush te helpen zijn zaak voor oorlog tegen Saddam Hussein waar te maken. De Carnegie Endowment, een linkse Amerikaanse denktank, schreef dit ook in een eerder deze maand gepubliceerd rapport. Maar Kay zei met veel analisten te hebben gesproken, en ,,in geen enkel geval was de uitleg dat `ik onder druk werd gezet dit te doen'.''

Kay zei dat er er waarschijnlijk nooit zekerheid zal zijn over precies welke programma's Irak heeft gehad wegens de zware plunderingen na de omverwerping van Saddams regime. Volgens Amerikaanse onderzoekers hebben sommige Irakezen waarschijnlijk van die chaotische periode geprofiteerd om bewijzen te vernietigen.

Als verklaring voor het falen van de inlichtingendiensten voerde Kay aan dat ze zo afhankelijk waren geworden van gegevens van wapeninspecteurs van de Verenigde Naties, dat ze geen eigen bronnen hadden ontwikkeld. Nadat de VN-inspecteurs in 1998 uit Irak waren teruggetrokken, hadden de inlichtingendiensten geen eigen netwerk meer in Irak.