Het Beeld

Een maand na het schietincident op 27 december, langs de weg van As Samawah naar Al Khidr, is eindelijk een Nederlandse journalist eens zelf op onderzoek gegaan. Het resultaat was een verrassende reportage in Nova van Tom Kleijn. Minstens vier beelden komen in aanmerking om pregnant de verhouding tussen Nederlandse mariniers en inwoners van de provincie Al Muthanna uit te drukken.

Om te beginnen het portret van het slachtoffer, de 32-jarige schaapherder Abdallah Mushar, ook bekend onder de naam Abid Hussein. Hij bezat een huis, twee vrouwen en tweehonderd schapen, en was volgens zijn neef niet geïnteresseerd in plundering of diefstal. De neef gaat er wel van uit dat de Nederlandse militairen zijn familie bloedgeld zullen betalen.

Of de tekeningen in het sectierapport van de lijkschouwer, die op 27 december maar één doodgeschoten man binnenkreeg, en laat zien dat de kogel in de rug insloeg en door het linkeroog weer het lichaam verliet. Die tekening ontbreekt volgens G. Knoops, advocaat van de van de schietpartij verdachte sergeant-majoor Erik O., in het dossier over de zaak. Knoops vraagt zich überhaupt af of de reportage wel over hetzelfde schietincident gaat, want geen van de gegevens klopt met die in het dossier Erik O. Toch is er volgens politie, lijkschouwer en ziekenhuisarts die dag in de wijde omgeving geen andere Irakees doodgeschoten.

Een prachtbeeld vormt ook de verbaasde gelaatsuitdrukking van drie Nederlandse marechaussees, ogend als maanmannetjes met een MP-band om de arm, die in een hoekje van het kantoor van de plaatselijke onderzoeksrechter aan het confereren zijn, wanneer de Nova-ploeg binnen komt gelopen. Ze zeggen niets en er blijkt meteen niet meer gefilmd te mogen worden.

Het meest blijft me het simpele relaas bij van een getuige, Mansour Maneh, die bij Abid Hussein in de auto zou hebben gezeten en naast hem zou hebben gestaan toen hij werd neergeschoten. Volgens Mansour was het geen schot in de lucht, maar werd er gericht aangelegd, kijk, zó, hij doet het even voor.

Het kan natuurlijk zijn dat de verslaggever zich door een handvol Irakezen zand in de ogen heeft laten strooien. Misschien vergissen al die functionarissen zich in de dag of in het incident. Toch maken hun getuigenissen een geloofwaardiger indruk dan de summiere, deels tegenstrijdige informatie over de toedracht uit Nederlandse bronnen. Onafhankelijke, zelfstandige nieuwsgaring is altijd beter dan afgaan op verdedigers en aanklagers die `in het belang van het onderzoek' niet te veel kunnen zeggen.

Dat dachten ze ook bij de BBC. Nu het rapport van Lord Hutton de BBC beschuldigt van onjuiste berichtgeving en gebrek aan eindredactionele controle, kwam het eigen Newsnight gisteren in een lastig parket. Anchorman Jeremy Paxman gaf de fouten van de BBC toe, maar bleef volhouden dat de kern van het probleem elders lag. Moedig om in zo'n netelige situatie voet bij stuk te houden. Nova gaat in sommige opzichten steeds meer op Newsnight lijken.