Alleen een open Europa zal sterk en rijk zijn

Migranten hebben Europa nodig en omgekeerd. Want een gesloten Europa zal arm en zwak zijn, betoogt Kofi A. Annan.

Een van de grootste uitdagingen voor de uitgebreide Europese Unie zal de komende jaren en decennia de aanpak van de immigratie zijn. Als de Europese lidstaten deze uitdaging doorstaan, zal de immigratie hen verrijken en versterken. Zo niet, dan zou dit kunnen leiden tot dalende levensstandaarden en sociale verdeeldheid.

Het lijdt geen twijfel of de Europese lidstaten hebben immigranten nodig. De Europeanen leven langer en krijgen minder kinderen. Zonder immigratie zal de bevolking van de binnenkort 25 lidstaten van de EU dalen van ongeveer 450 miljoen nu tot minder dan 400 miljoen in 2050.

De EU is hierin niet de enige. Japan, de Russische Federatie en Zuid-Korea wacht bijvoorbeeld eenzelfde toekomst, waarin banen onvervuld en diensten ongeleverd blijven, omdat de economie krimpt en de maatschappij stagneert. Immigratie alleen zal deze problemen niet oplossen, maar het is wel een wezenlijk onderdeel van elke oplossing.

We kunnen er zeker van zijn dat er in andere werelddelen mensen zullen zijn die in Europa willen komen wonen. In de ongelijke wereld van vandaag hebben enorme aantallen Aziaten en Afrikanen niet de kansen om vooruit te komen die voor de meeste Europeanen vanzelfsprekend zijn. Het is niet verbazend dat velen van hen Europa zien als een continent waar kansen voor het oprapen liggen en waar ze graag een nieuw leven beginnen – zoals eens de mogelijkheden van de nieuwe wereld tientallen miljoenen verarmde, maar ondernemende, Europeanen aantrokken.

Alle landen hebben het recht te beslissen of ze vrijwillige migranten toelaten (anders dan bij bonafide vluchtelingen, die recht op bescherming hebben krachtens het volkenrecht). Maar het zou onverstandig van de Europeanen zijn om hun deuren te sluiten. Dat zou hun economische en sociale vooruitzichten op den duur alleen maar schaden. Het zou ook steeds meer mensen ertoe aanzetten om te proberen door de achterdeur binnen te komen – door politiek asiel te vragen (en zo een systeem te overbelasten dat bedoeld is ter bescherming van vluchtelingen die uit angst voor vervolging zijn gevlucht) of door de hulp van smokkelaars in te roepen en vaak de dood of verwondingen te riskeren bij clandestiene wanhoopsdaden met boten, vrachtwagens, treinen en vliegtuigen.

Illegale immigratie is een reëel probleem en landen dienen zich gezamenlijk in te spannen om er een einde aan te maken – en vooral om de smokkelaars en sjacheraars aan te pakken die met hun georganiseerde misdaadnetwerken de kwetsbaren uitbuiten en de rechtsstaat ontwrichten. Maar de bestrijding van de illegale immigratie zou onderdeel van een veel bredere strategie moeten zijn. Landen zouden mogelijkheden voor legale immigratie moeten openen en de voordelen ervan proberen te benutten, en daarbij de fundamentele mensenrechten van migranten beschermen.

Ook de arme landen kunnen van migratie profiteren. In 2002 stuurden migranten minstens 88 miljard dollar naar de ontwikkelingslanden – 54 procent meer dan de 57 miljard dollar die deze landen aan ontwikkelingshulp ontvingen.

Migratie is daarom een zaak die alle landen aangaat, en die een grotere internationale samenwerking vereist. De onlangs ingestelde Mondiale Commissie Internationale Migratie, onder duo-voorzitterschap van prominenten uit Zweden en Zuid-Afrika, kan in aller belang internationale normen en een beter beleid helpen opstellen om de migratie te geleiden. Ik ben ervan overtuigd dat deze commissie met goede ideeën zal komen en ik hoop dat ze steun zal krijgen, zowel van de landen die migranten `sturen' als van de landen die ze ontvangen.

Beheersen van de migratie is niet alleen een kwestie van deuren openen en de handen internationaal ineenslaan, het is ook noodzakelijk dat elk land meer doet om nieuwkomers te integreren. Immigranten moeten zich aan hun nieuwe maatschappij aanpassen, maar die moeten zich op hun beurt ook aanpassen.

Terwijl elk land deze kwestie zal benaderen volgens zijn eigen karakter en cultuur, mag niemand uit het oog verliezen welke enorme bijdrage de miljoenen immigranten al aan de hedendaagse Europese maatschappijen hebben geleverd. Velen zijn hoog gestegen in overheid, wetenschap, sport en kunst. Anderen zijn minder beroemd, maar spelen een even beslissende rol. Zonder hen zou de gezondheidszorg onderbezet zijn, zouden veel ouders niet de huishoudelijke hulp hebben die ze nodig hebben om carrière te maken en zouden veel dienstverlenende en nuttige banen onvervuld blijven. Immigranten zijn een onderdeel van de oplossing, geen onderdeel van het probleem.

Iedereen met hart voor de toekomst van Europa – en voor de menselijke waardigheid – zou daarom stelling moeten nemen tegen de neiging om immigranten tot zondebok van sociale problemen te maken. De overgrote meerderheid van de immigranten is ijverig, moedig en vastberaden. Ze willen niets cadeau krijgen. Ze willen een eerlijke kans voor zichzelf en hun gezinnen. Ze zijn geen misdadigers of terroristen. Ze houden zich aan de wet. Ze willen niet apart leven. Ze willen integreren, maar met behoud van hun identiteit.

In deze eenentwintigste eeuw hebben de migranten Europa nodig. Maar Europa heeft ook de migranten nodig. Een gesloten Europa zou een poverder, armer, zwakker, ouder Europa zijn. Een open Europa zal een eerlijker, rijker, sterker, jonger Europa zijn mits Europa de immigratie in goede banen leidt.

Kofi Annan is secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Dit artikel is gebaseerd op een toespraak die hij vandaag in het Europese Parlement zal houden.