Nog altijd bevlogen

Nadat ze Marokkaanse immigranten had begeleid, ging Lotty Eldering studeren. Ze eindigde haar carrière als hoogleraar.

De afgelopen weken heeft prof. dr. Lotty Eldering met interesse de berichtgeving over de parlementaire onderzoekscommissie-Blok gevolgd. Ruim een kwart eeuw deed de oud-hoogleraar interculturele pedagogiek onderzoek naar de integratie van niet-westerse allochtonen in Nederland. Wat vindt zij van het rapport naar het integratiebeleid van de afgelopen dertig jaar? ,,Over de uitkomst wil ik mij niet uitlaten, wel over de werkwijze. De opdracht van de commissie was mijns inziens om na te gaan of het integratiebeleid succes heeft gehad. De beantwoording van zo'n vraag moet je niet overlaten aan politici, maar aan onafhankelijke wetenschappers.''

Ruim anderhalf jaar na haar pensionering lijkt Eldering nog even bevlogen als tijdens haar hoogleraarschap aan de Universiteit van Leiden. Ze volgt de kranten, leest uitgaven op het gebied van de islam en cultuur en geeft zo nu en dan een gastcollege. ,,Maar een onderzoeksstudie zit er voor mij niet meer in'', onderstreept de in Zeist woonachtige oud-hoogleraar. ,,Ik wil geen deadlines meer. Ik heb behoefte aan rust.''

Eldering (1939) werd geboren in een gereformeerd gezin met zes kinderen. Haar moeder wilde dat haar dochters naar de kweekschool zouden gaan, want ,,dan hadden ze iets om op terug te vallen als ze alleen zouden komen te staan''. In plaats daarvan meldde Eldering zich na het gymnasium bij de Universiteit van Groningen aan. ,,Ik twijfelde tussen kunstgeschiedenis en sociale geografie. Uiteindelijk koos ik op aanraden van een leraar voor het laatste.'' Na haar kandidaatsexamen ging ze culturele antropologie studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Ze trouwde in 1962.

Begin jaren zeventig kwam Eldering in contact met Marokkaanse gastarbeiders die in een arbeiderskamp in Lelystad woonden. ,,Er waren wat problemen tussen de groep en de beheerder van het kamp. Omdat ik tijdens mijn studie onderzoek naar gezinnen in Tunesië had gedaan, dacht men dat ik wel een oplossing kon aandragen.'' Niet veel later werd er een commissie ingesteld die de integratie van buitenlandse gezinnen in Lelystad moest begeleiden. Als vrijwilliger hielp Eldering de gastarbeiders bij de inrichting van hun woning en de financiering van de overtocht van hun gezin. ,,Het werd mij langzamerhand duidelijk dat deze mensen permanent in Nederland zouden blijven.''

Gesterkt door haar ervaringen als vrijwilliger, vroeg Eldering in 1973 een onderzoekssubsidie aan bij het ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (nu Volksgezondheid, Welzijn en Sport) om systematisch gegevens te kunnen verzamelen over de motieven tot gezinshereniging en de eerste ervaringen van Marokkaanse gezinnen in Nederland. Twee jaar lang volgde zij 45 Marokkaanse gezinnen op de voet. Haar proefschrift dat in 1978 naar aanleiding van haar onderzoek verscheen, baarde veel opzien. ,,Ik concludeerde onder meer dat gastarbeiders verplicht zouden moeten worden om Nederlands te leren. Die aanbeveling heeft alle kranten gehaald. Maar het duurde nog twintig jaar voor een verplichte taalcursus beleid werd.''

In 1982 werd Eldering benoemd tot buitengewoon hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam, waar in 1984 een leerstoel minderheden in het leven werd geroepen. ,,Ik heb naar die functie gesolliciteerd, maar de universiteit wilde per se een zwarte hoogleraar, die uit de antiracismebeweging kwam'', zegt Eldering. In 1986 werd zij hoogleraar interculturele pedagogiek in Leiden.

In Leiden deed Eldering samen met haar medewerkers onderzoek naar de effecten van `Opstap', een methode om Turkse, Marokkaanse en Surinaamse kleuters beter voor te bereiden op het Nederlandse onderwijs. ,,Nog voor de resultaten bekend waren, besloot het ministerie om het programma op grote schaal in te voeren. Ik was zo naïef om te denken dat men het besluit zou heroverwegen, toen ik meldde dat de resultaten van Opstap teleurstellend waren. Niet dus.''

Sinds haar pensionering is Eldering zich weer gaan verdiepen in de Marokkaans-Arabische taal. ,,Elke dag studeer ik een half uurtje.'' Ook heeft ze het contact hernieuwd met enkele Marokkaanse gezinnen die ze dertig jaar geleden ontmoette. ,,De mannen van toen hebben nu volwassen kinderen. En die kinderen nodigen mij weer uit op hun bruiloft. Bijzonder toch?''

Dit is een wekelijkse rubriek over mensen die terugblikken op of vooruitkijken naar hun loopbaan.