Een toegewijde arts met hiv

In Canada is beroering ontstaan over een met hiv besmette arts. Het ziekenhuis waar de inmiddels overleden vrouw werkte, heeft patiënten opgeroepen zich te melden. Niet terecht?

Ralph Gobat liet zich een harde vloek ontvallen toen hij eind vorige week een aangetekende brief kreeg van het kinderziekenhuis Sainte-Justine in zijn woonplaats, het Canadese Montréal. Een jaar geleden onderging zijn zoontje van 2,5 jaar er een geslaagde operatie aan een niet-ingedaalde testikel. Inmiddels is gebleken dat de chirurg die hem opereerde besmet was met hiv, het virus dat aids veroorzaakt. Er is een ,,uiterst kleine kans'' dat patiënten het virus hebben opgelopen, zo meldde het ziekenhuis in de brief.

,,Ik heb me vreselijke zorgen gemaakt,'' zegt Gobat, die een dag heeft vrijgenomen om zijn zoontje, Justin, terug te brengen naar het ziekenhuis voor een bloedtest om erachter te komen of hij besmet is. ,,Ze zeggen dat de kans klein is. Maar ook al is de kans 0,01 procent, toch bestaat er een mogelijkheid.''

Precies om die reden heeft het kinderziekenhuis contact opgenomen met de ouders van ruim 2600 kinderen die tussen 1990 en 2003 zijn behandeld door de betrokken chirurg. Het ziekenhuis heeft de identiteit van de arts niet bekendgemaakt, maar al snel werd duidelijk dat het ging om Maria Di Lorenzo, een kinderarts die, naar nu gebleken is, in 1990 hiv opliep. Dat gebeurde toen ze een baby behandelde die met het virus was geboren. Ze overleed vorig jaar op 48-jarige leeftijd.

Di Lorenzo meldde het feit dat ze besmet was destijds aan haar collega's. Besloten werd dat ze kon blijven opereren, onder toezicht van een commissie van experts. De directie van het ziekenhuis ontdekte dat arrangement echter pas deze maand, en besloot tot de grootscheepse terugroepactie. Inmiddels heeft het ziekenhuis 10.000 telefoontjes ontvangen van verontruste oud-patiënten en ouders, aldus een woordvoerder. Er zijn 1200 afspraken gemaakt voor HIV-testen; ruim 900 daarvan zijn inmiddels afgenomen. De resultaten blijven vooralsnog vertrouwelijk.

Gobat kan zich dokter Di Lorenzo goed herinneren, vertelt hij. ,,Ze was heel vakkundig, en de verpleegsters zeiden die ochtend dat Justin in de beste handen was.'' Toch vindt Gobat dat hij ervan op de hoogte had moeten worden gesteld dat de chirurg met hiv besmet was. ,,Als ik de keuze had gehad, dan had ik waarschijnlijk `nee' gezegd tegen deze arts.'' Andere ouders van oud-patiënten van het kinderziekenhuis denken er ook zo over.

Maar niet iedereen is het daarmee eens. De Canadian Medical Association, een artsenorganisatie, acht het niet nodig om patiënten op de hoogte te stellen van de hiv-status van doktoren of verplegers. Alleen als een patiënt in aanraking komt met het bloed van een besmette arts of verpleger, dient de patiënt te worden geïnformeerd, aldus de richtlijnen van de organisatie. Er zijn geen aanwijzingen dat zo'n incident zich in het geval van Di Lorenzo heeft voorgedaan, en de CMA ziet geen aanleiding de richtlijn te wijzigen.

,,De emotionele lading van hiv en aids doet mensen uit het oog verliezen dat het risico op besmetting wetenschappelijk gezien verwaarloosbaar is,'' zegt Sunil Patel, president van de CMA. In de internationale medische wetenschap zijn slechts twee gevallen bekend van een chirurg die een patiënt heeft besmet met hiv: een verloskundige in Frankrijk en een orthopedist in Spanje. In beide gevallen liep de arts een snijwond op tijdens de operatie.

De beste manier om het risico te beperken is niet door mensen uit te sluiten, maar door te allen tijde strikte voorzorgsmaatregelen te treffen, zoals het dragen van dubbele handschoenen, meent Patel.

Bovendien moet het kleine risico worden afgewogen tegen het alternatief: het verlies van een bekwame chirurg als Di Lorenzo. ,,Het feit dat ze haar collega's op de hoogte heeft gesteld, spreekt boekdelen over haar bedoelingen. Het zou een enorm verlies zijn geweest als het ziekenhuis haar aan het begin van de jaren negentig had ontslagen'', aldus Patel.

Het Collège des Médecins du Québec, een regulerend beroepsorgaan, heeft een onderzoek naar de kwestie ingesteld en overweegt besmette artsen verplicht te stellen hun status aan de organisatie te melden. Het zou met zo'n stap wereldwijd voorop lopen. Een idee om hiv-testen verplicht te stellen voor alle artsen is echter al verworpen.

Michel Morin van een belangenorganisatie ter bestrijding van aids in Montréal vindt dat het kinderziekenhuis onnodig paniek heeft gezaaid met de grootscheepse terugroepactie, en daarmee de positie van mensen met hiv/aids heeft geschaad.

,,Gezien het onvoorstelbaar kleine risico op besmetting denk niet dat het gerechtvaardigd was,'' zegt hij. ,,De media reageren heel sterk op aids en hebben er een circus van gemaakt.''

Ralph Gobat is echter wel te spreken over de aanpak van het ziekenhuis. ,,Ik denk dat het Sainte-Justine de juiste keuze heeft gemaakt door het nieuws naar buiten te brengen,'' zegt hij. Hij is opgelucht, want het resultaat van de hiv-test van zijn zoontje is binnen: negatief. ,,Sommige mensen willen het liever helemaal niet weten, maar ik vind het goed dat ze het me hebben verteld.''