Annan stuurt bemiddelaars VN naar Irak

VN-secretaris-generaal Kofi Annan heeft gisteren aangekondigd een VN-team naar Irak te sturen om te onderzoeken of daar vóór de Amerikaanse machtsoverdracht op 30 juni verkiezingen kunnen worden gehouden.

Annan verbond er de voorwaarde aan dat hij voldoende veiligheidsgaranties van de Amerikaanse bezetters krijgt. Iraks invloedrijkste geestelijk leider, groot-ayatollah Ali Sistani, wil directe verkiezingen voor 30 juni en anders dan de VS niet eerst regionale kiesbijeenkomsten, die moeten leiden tot een overgangsparlement en uiteindelijk een tijdelijke regering.

,,Ik heb geconcludeerd dat de VN een constructieve rol kunnen spelen om te helpen de huidige impasse te doorbreken'', zei Annan in een verklaring in Parijs. ,,Ik heb al duidelijk gemaakt dat naar mijn mening er geen eenduidige juiste manier is. Ik blijf sterk bij het idee dat de meest verdedigbare weg vooruit moet komen van de Irakezen zelf.'' Annan zei dat ,,consensus van alle Iraakse achterbannen de beste garantie is voor een legitieme en geloofwaardige overgangsbestuursregeling in Irak''.

De shi'tische leider Sistani, die weigert Amerikaanse diplomaten te spreken, heeft via medestanders laten weten dat hij een VN-oordeel zal respecteren. Het VN-team zal onder anderen met de shi'iten overleggen. Annan heeft Sistani al eerder laten weten dat hij net als de VS verkiezingen vóór 30 juni onhaalbaar acht, onder meer wegens de onveiligheid. De VN trokken hun staf vorig jaar terug uit Irak na de dodelijke bomaanslag op het VN-kantoor in Bagdad, waarbij 22 VN-medewerkers omkwamen, onder wie VN-gezant Vieira de Mello.

,,Zodra ik tevreden gesteld ben dat de CPA [de Amerikaanse bezetter] voldoende veiligheidsarrangementen zal geven, zal ik een missie naar Irak sturen in antwoord op de verzoeken die ik gekregen heb'', zei Annan. De verzoeken kwamen vorige week van de Amerikaans-Britse coalitie en de Iraakse regeringsraad. De Amerikaanse VN-ambassadeur Negroponte begroette Annans besluit gisteren als een ,,positieve ontwikkeling''.

Een datum voor vertrek is nog niet bepaald, maar VN-diplomaten zeiden gisteren dat het team mogelijk volgende week kan afreizen. Een ander VN-team is sinds vrijdag in Irak om de veiligheid te onderzoeken. De missie van het VN-bemiddelingsteam kan de terugkeer van de VN naar Irak betekenen. Maar welke rol de VN kunnen spelen voor en na de machtsoverdracht is nog onduidelijk.

Annan zei gisteren voor de toekomst geen VN-stabiliseringsmacht met `blauwhelmen' te voorzien voor Irak, maar wel ,,een multinationale macht goedgekeurd door de Veiligheidsraad''. De VS willen dat de NAVO daarbij een rol speelt, maar daarover bestaat nog geen internationale consensus.

VN-Irak-adviseur Brahimi zei gisteren dat vroegtijdige verkiezingen schade kunnen aanrichten. Ook zei hij niet de leidende rol van Irak-gezant te zullen spelen, waarin de VS hem graag zien.